Kwas TCA. Właściwości i zastosowanie kwasu trójchlorooctowego w zabiegach kosmetycznych

Kwas TCA, czyli kwas trójchlorooctowy, to jedna z najsilniej działających substancji wykorzystywanych w dermatologii i kosmetologii estetycznej. Choć jego nazwa może brzmieć groźnie, a działanie kojarzyć się z agresywnymi procedurami, w rzeczywistości odpowiednio stosowany kwas TCA jest cennym narzędziem w leczeniu wielu problemów skórnych. Od lat znajduje zastosowanie zarówno w medycynie, jak i kosmetyce, szczególnie w peelingach chemicznych o średniej i głębokiej sile działania.

1. Czym jest kwas TCA (kwas trójchlorooctowy)?
2. Właściwości kwasu TCA
3. Zastosowanie kwasu trójchlorooctowego
4. Peeling kwasem TCA – wykorzystanie kwasu trójchlorooctowego w kosmetyce
5. Zabiegi z wykorzystaniem kwasu TCA
6. Przeciwwskazania do stosowania kwasu trójchlorooctowego
7. Kwas TCA (trójchlorooctowy) – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym dokładnie jest kwas TCA i jak działa na skórę;
• jakie właściwości sprawiają, że jest tak skuteczny w głębokiej przebudowie skóry;
• w jakich problemach skórnych peelingi TCA dają najlepsze rezultaty.

Wyjaśniamy też, jakie stężenia kwasu TCA stosuje się w praktyce, co oznaczają różne rodzaje tzw. frostingu, dla kogo zabiegi z TCA są najbardziej polecane, a kto powinien ich unikać. Odpowiadamy, czy TCA można bezpiecznie stosować w domu i dlaczego eksperci zdecydowanie to odradzają.

Czym jest kwas TCA (kwas trójchlorooctowy)?

Kwas trójchlorooctowy (trichlorooctowy) to organiczny związek chemiczny będący pochodną kwasu octowego, w którym atomy wodoru zostały zastąpione atomami chloru. Wzór chemiczny TCA to CCl₃COOH. Dzięki swojej budowie kwas trójchlorooctowy wykazuje silne właściwości keratokoagulacyjne (koagulacja i denaturacja białek), co odróżnia go od znacznie łagodniejszych kwasów stosowanych w codziennej pielęgnacji takich jak kwasy AHA (np. glikolowy) czy kwasy BHA (salicylowy).

Pierwotnie kwas TCA był stosowany w medycynie do chemicznego niszczenia zmian skórnych (brodawki, rogowacenia, niektóre zmiany przednowotworowe), a obecnie jest podstawowym składnikiem używanym w dermatologii estetycznej do profesjonalnych peelingów chemicznych o średniej i głębokiej penetracji.

Właściwości kwasu TCA

Kwas TCA charakteryzuje się bardzo niskim pH (zwykle poniżej 1) oraz zdolnością do szybkiej i głębokiej penetracji skóry. Jego podstawowym mechanizmem działania jest keratokoagulacja – natychmiastowa denaturacja i koagulacja białek, czyli ich trwałe uszkadzanie, które prowadzi do kontrolowanego złuszczania naskórka oraz przebudowy głębszych warstw skóry. Głębokość złuszczania może być różna – w zależności od stężenia kwas trójchlorooctowy może działać powierzchownie, średniogłęboko lub głęboko. Efektem klinicznym działania TCA jest biały nalot na skórze zwany frostingiem (frost). Im intensywniejszy i bardziej jednolity frost, tym głębsza penetracja kwasu.

Dodatkowo kwas TCA wykazuje działanie antybakteryjne oraz stymuluje procesy regeneracyjne. Pobudza fibroblasty do produkcji kolagenu i elastyny, a także poprawia mikrokrążenie w skórze.

Zastosowanie kwasu trójchlorooctowego

Kwas TCA jest wykorzystywany przede wszystkim w zabiegach dermatologicznych i kosmetologicznych. Wskazania do jego stosowania obejmują terapię trądziku, blizn potrądzikowych, przebarwień, fotostarzenia oraz zmarszczek. Kwas trójchlorooctowy bywa również stosowany w leczeniu brodawek wirusowych czy rogowacenia słonecznego, jednak zawsze pod kontrolą specjalisty.

W ostatnich latach popularne stały się także kombinacje TCA z innymi substancjami (np. 15% TCA + 70% kwas glikolowy) oraz protokoły z niższymi stężeniami (10–25%) stosowane cyklicznie u pacjentów z ciemniejszą karnacją.

Peeling kwasem TCA – wykorzystanie kwasu trójchlorooctowego w kosmetyce

W kosmetyce estetycznej kwas TCA jest składnikiem profesjonalnych peelingów chemicznych o różnej mocy. Najczęściej używa się stężeń:

• 10–20% → złuszczanie powierzchowne (speckled/light frost),
• 25–35% → złuszczanie średniogłębokie (opaque white frost),
• 35–50% → złuszczanie głębokie (solid white frost, wyższe ryzyko powikłań).

Komu zalecane jest stosowanie kwasu TCA?

Peelingi z kwasem TCA polecane są osobom z widocznymi oznakami starzenia, bliznami, przebarwieniami oraz grubą i odporną skórą. Nie jest to jednak rozwiązanie dla każdego – decyzja o zastosowaniu kwasu TCA powinna być poprzedzona dokładną konsultacją ze specjalistą.

Zabiegi z wykorzystaniem kwasu TCA

Procedura powinna odbywać się wyłącznie w gabinecie lekarskim lub pod nadzorem doświadczonego kosmetologa medycznego. Profesjonalista dobiera indywidualnie stężenie, liczbę warstw preparatu i sposób przygotowania skóry do rodzaju problemu i typu cery.

Po aplikacji roztworu obserwuje się charakterystyczny frosting, czyli białe zmętnienie skóry, które jest kluczowym wskaźnikiem głębokości działania kwasu. Po zabiegu skóra staje się zaczerwieniona, napięta, a w kolejnych dniach przechodzi intensywne złuszczanie i regenerację.

Przeciwwskazania do stosowania kwasu trójchlorooctowego

Do bezwzględnych przeciwwskazań stosowania TCA należą: ciąża i okres karmienia piersią, aktywne infekcje skórne (np. opryszczka, grzybica, zakażenie bakteryjne), choroby autoimmunologiczne, skłonność do bliznowców oraz świeża opalenizna. Kwas TCA nie powinien być stosowany również u osób z bardzo wrażliwą skórą.

Skutki uboczne stosowania kwasu TCA

Kwas TCA może wywoływać działania niepożądane, zwłaszcza przy niewłaściwym zastosowaniu. Wśród najczęstszych skutków ubocznych wymienia się zaczerwienienie, pieczenie i dyskomfort podczas zabiegu, obrzęk, a w rzadkich przypadkach trwałe przebarwienia lub blizny.

W rzadkich przypadkach, szczególnie przy niewłaściwej technice lub braku fotoprotekcji, mogą pojawić się przebarwienia pozapalne (PIH), hipopigmentacja, blizny zanikowe lub przerostowe, infekcje wtórne, przedłużone gojenie.

Kwas TCA (trójchlorooctowy) – najczęściej zadawane pytania

Czy kwasu trójchlorooctowego można używać w domu?

Nie. Większość towarzystw dermatologicznych stanowczo odradza samodzielne stosowanie TCA w stężeniach powyżej 10–13%. Nawet gotowe produkty o wyższym stężeniu mogą powodować poważne oparzenia chemiczne, blizny i trwałe przebarwienia.

Jak wygląda twarz po zabiegu z kwasem TCA?

Bezpośrednio po wykonaniu peelingu pojawiają się zaczerwienienie, napięcie, widoczny frost. W ciągu 2–4 dni po zabiegu skóra ciemnieje, staje się szorstka, a następnie zaczyna się masywne, płatowe złuszczanie (trwa zwykle 5–12 dni).

Czy po kwasie TCA mogą wystąpić przebarwienia?

Tak, jest to jedno z najczęstszych powikłań, zwłaszcza u osób z ciemniejszą karnacją i przy niewystarczającej ochronie przeciwsłonecznej po zabiegu.

Kiedy widać efekty po kwasie TCA?

Pierwsza wyraźna poprawa kolorytu i gładkości cery pojawia się po zakończeniu złuszczania (7–14 dni). Pełny efekt przebudowy kolagenu widoczny jest po 2–6 miesiącach. Najlepsze rezultaty przynosi zazwyczaj seria 3–6 zabiegów.

Czego należy unikać podczas stosowania kremu z kwasem trichlorooctowym?

Przez minimum 4–6 tygodni należy unikać ekspozycji na słońce i solarium, sauny, gorących kąpieli. Nie można stosować silnych kosmetyków drażniących, depilacji woskiem oraz innych zabiegów złuszczających takich jak mocne kwasy, retinoidy czy peelingi mechaniczne. Nie jest zalecany intensywny wysiłek fizyczny powodujący nadmierne pocenie.

Co nałożyć na twarz po peelingu TCA?

W pierwszych dniach zaleca się delikatne preparaty regenerujące i wodę termalną w sprayu. Po ustąpieniu pierwszego złuszczania obowiązkowe jest stosowanie kremu z wysokim filtrem SPF 50+ (najlepiej mineralnym) codziennie przez co najmniej 3 miesiące.