Babeszjoza u psa – objawy, diagnostyka i leczenie

Babeszjoza u psa to jedna z groźniejszych chorób odkleszczowych. W ostatnich latach w wielu regionach Polski i Europy obserwuje się wzrost liczby przypadków tej choroby, co wiąże się m.in. z rozszerzaniem zasięgu występowania kleszczy oraz wydłużeniem okresu ich aktywności.

1. Czym jest babeszjoza i jak dochodzi do zakażenia?
2. Objawy babeszjozy u psa
3. Diagnostyka babeszjozy u psa
4. Jak wygląda leczenie babeszjozy u psów?
5. Profilaktyka babeszjozy – jak uchronić psa?
6. Babeszjoza psów – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• w jaki sposób pies może zarazić się babeszjozą,
• na jakie objawy zwrócić uwagę,
• jak wygląda leczenie babeszjozy u psa,
• jak uchronić pupila przed babeszjozą.

Dzięki temu artykułowi zrozumiesz, że babeszjoza jest poważną chorobą odkleszczową, która wymaga szybkiej reakcji i odpowiedniego leczenia.

Czym jest babeszjoza i jak dochodzi do zakażenia?

Babeszjoza (piroplazmoza) jest chorobą psów wywoływaną przez pasożytnicze pierwotniaki z rodzaju Babesia. Pasożyty atakują krwinki czerwone psa. Do zakażenia dochodzi podczas żerowania kleszcza, który jest wektorem pierwotniaków z rodzaju Babesia. Formy inwazyjne wprowadzane są do rany psa wraz ze śliną kleszcza podczas ugryzienia. Pasożyty namnażają się w krwinkach czerwonych i prowadzą do ich rozpadu (hemolizy), co skutkuje niedokrwistością (anemią) oraz uszkodzeniem narządów wewnętrznych, w szczególności nerek.

Wyróżniamy piroplazmy (babeszje) małe i duże:

• piroplazmy duże:
  • B. canis,
  • B. rossi,
  • B. vogeli;
• piroplazmy małe:
  • B. gibsoni,
  • B. conradae,
  • B. microti-like,
  • Theileria spp.

Istnieją doniesienia sugerujące możliwość bezpośredniego zarażenia się babeszjozą od innego psa poprzez kontakt ze skażoną krwią, np. podczas pogryzienia lub przetoczenia krwi. Głównym źródłem piroplazmozy pozostaje jednak kleszcz.

Objawy babeszjozy u psa

Rozpoznanie babeszjozy może sprawić właścicielowi wiele trudności, ponieważ dominują objawy ogólne i nieswoiste.

Niektóre pozostałe objawy babeszjozy u psa to:

• zaburzenia krążenia i oddychania – np. przyspieszony oddech czy duszności;
• hemoglobinuria (obecność hemoglobiny w moczu po rozpadzie krwinek) – ciemny, brunatny lub czerwony mocz;
• niedokrwistość – objawia się bladością błon śluzowych;
• żółtaczka – można ją rozpoznać po zażółceniu błon śluzowych;
• powiększenie wątroby;
• biegunka lub wymioty;
• białkomocz (obecność białka w moczu);
• zaburzenia nerwowe takie jak drgawki czy zaburzenia świadomości.

Niektóre gatunki Babesia wywołują chorobę o przebiegu przewlekłym lub utajonym.

Najbardziej charakterystyczny objaw wskazujący na babeszjozę, czyli hemoglobinurię, stwierdza się stosunkowo rzadko – u ok. 1/3 pacjentów. Wynika to zwykle z wczesnej diagnozy i podjęcia leczenia jeszcze przed pojawieniem się krwiomoczu.

Diagnostyka babeszjozy u psa

W diagnostyce babeszjozy istotne są dane uzyskane z wywiadu, czyli wszelkie informacje przekazane lekarzowi weterynarii przez właściciela. Obecność kleszcza na psie w ostatnich tygodniach w połączeniu z niepokojącymi objawami może okazać się ważną wskazówką diagnostyczną dla weterynarza.

Podstawą rozpoznania babeszjozy u psa jest połączenie informacji z wywiadu z badaniami laboratoryjnymi. Specjalista wykonuje przede wszystkim rozmaz krwi i sprawdza pod mikroskopem, czy w krwinkach czerwonych zwierzęcia widoczne są pierwotniaki o charakterystycznym, gruszkowatym kształcie. Dodatkowo lekarz zleca morfologię oraz badanie biochemiczne krwi.

W wielu przypadkach już podstawowe badania pozwalają postawić diagnozę. W sytuacjach wątpliwych stosuje się również badania molekularne takie jak PCR, które umożliwiają wykrycie materiału genetycznego pasożyta. Należy pamiętać, że w niektórych przypadkach pasożyty mogą nie być widoczne w rozmazie krwi, szczególnie we wczesnej fazie choroby lub przy niskiej liczbie pierwotniaków we krwi.

Szybka diagnostyka ma ogromne znaczenie, ponieważ umożliwia natychmiastowe rozpoczęcie leczenia i zmniejsza ryzyko powikłań babeszjozy.

Jakie są rokowania przy babeszjozie u psa?

Rokowania przy babeszjozie zależą od kilku czynników. Bardzo duże znaczenie ma moment rozpoznania choroby i wdrożenia leczenia.

Oprócz całkowitego wyleczenia należy brać pod uwagę również inne możliwości. Zdarza się, że objawy ustępują, ale w krwinkach zwierzęcia pozostają pojedyncze pierwotniaki, które okresowo mogą wywoływać nawrót choroby, np. w sytuacjach obniżenia odporności.

Rokowania zależą również od konkretnego gatunku Babesia, którym zaraził się pies:

• B. canis częściej daje ostry przebieg,
• B. gibsoni częściej wywołuje przewlekły przebieg – od postaci bezobjawowej aż do niewydolności wielonarządowej i śmierci. Choroba bywa również trudniejsza do wyleczenia.

Duże znaczenie mają także inne czynniki:

• wiek zwierzęcia,
• jego kondycja i odporność,
• ewentualne choroby współistniejące.

Babeszjoza jest ciężką chorobą, a czas rozpoznania ma ogromne znaczenie dla skuteczności leczenia. Zawsze należy brać pod uwagę ryzyko śmierci zwierzęcia, szczególnie po zbagatelizowaniu pierwszych objawów babeszjozy u psa i zbyt późnym wdrożeniu leczenia. Z tego względu tak ważna jest szybka reakcja na pierwsze niepokojące zmiany zachowania zwierzęcia po potencjalnym kontakcie z kleszczem i niezwłoczna wizyta w gabinecie weterynaryjnym. W większości przypadków przy szybkim rozpoznaniu i leczeniu rokowanie jest dobre.

Jak wygląda leczenie babeszjozy u psów?

Babeszjoza u psów wymaga natychmiastowego leczenia. Terapia babeszjozy obejmuje eliminację pasożyta oraz stabilizację stanu pacjenta. Stosuje się:

• leczenie przyczynowe – leki przeciwpierwotniacze, w szczególności imidokarb;
• intensywną płynoterapię (kroplówka);
• leczenie objawowe, wspomagające – substancje wspierające pracę narządów, leki przeciwzapalne;
• transfuzję krwi w ciężkich przypadkach.

Niektóre gatunki pasożytów z rodzaju Babesia są oporne na tradycyjną terapię przeciwpierwotniaczą. W takich sytuacjach leczenie jest trudniejsze, standardowa terapia może okazać się niewystarczająca i konieczne bywa zastosowanie innej kombinacji leków.

Czas leczenia zależy od przebiegu choroby, ale zwykle trwa od kilku do kilkunastu dni. Po zakończeniu terapii lekarz weterynarii może zalecić kontrolne badania krwi, aby upewnić się, że wyeliminowano wszystkie pierwotniaki.

Profilaktyka babeszjozy – jak uchronić psa?

Zapobieganie babeszjozie psów obejmuje ograniczanie kontaktu zwierzęcia z kleszczami, które przenoszą pierwotniaki z rodzaju Babesia. Unikanie środowisk bytowania kleszczy bywa trudne, ponieważ pajęczaki mogą zaatakować psa nawet podczas spaceru w mieście. Największe ryzyko występuje jednak podczas wycieczek do lasów czy na łąki. Obecnie kleszcze pozostają aktywne przez większą część roku, szczególnie przy łagodniejszych zimach.

Równie istotne jest regularne, całoroczne stosowanie odpowiedniej profilaktyki przeciwko pasożytom zewnętrznym. Obecnie na rynku produktów weterynaryjnych dostępny jest szeroki wybór preparatów działających na kleszcze i pchły:

• obroże,
• krople (preparaty spot on),
• tabletki,
• szampony, mgiełki, spreje.

Preparaty te należy stosować zgodnie z zaleceniami lekarza weterynarii. Większość z nich chroni organizm psa przed inwazją kleszczy przez 4–6 tygodni. Należy jednak pamiętać, że stosowanie tych środków zmniejsza ryzyko inwazji kleszczy, ale nie zapewnia pełnej ochrony przed babeszjozą.

Babeszjoza psów – najczęściej zadawane pytania

Czy można zaszczepić psa przeciw babeszjozie?

Istnieje szczepienie przeciwko babeszjozie. Ma jednak ograniczoną skuteczność – nie działa na wszystkie pierwotniaki z rodzaju Babesia, a jedynie na B. canis. Szczepienie nie zapewnia pełnej ochrony przed zakażeniem, może jednak zmniejszyć ryzyko ciężkiego przebiegu choroby. W Polsce nie stosuje się powszechnie szczepień przeciw babeszjozie.

Po jakim czasie od ugryzienia kleszcza pojawiają się objawy babeszjozy u psa?

Objawy babeszjozy u psa mogą pojawić się już po około tygodniu od ugryzienia przez kleszcza. Okres inkubacji może być jednak dłuższy i wynosić nawet do ok. 3–4 tygodni.

Jak długo kleszcz musi być przyczepiony do ciała psa, aby zarazić go babeszjozą?

Dane dotyczące tego, jak długo kleszcz musi być przyczepiony do skóry psa, by zarazić go babeszjozą, są nieprecyzyjne. W literaturze przyjmuje się, że czas ten może wynosić powyżej 48 godzin.

Nie istnieje jednak bezpieczny czas żerowania kleszcza. Ryzyko zakażenia rośnie wraz z okresem, przez który kleszcz jest przyczepiony do powłok ciała psa. Kluczowe znaczenie ma codzienne sprawdzanie skóry psa, szybkie usunięcie przyczepionego kleszcza i obserwacja psa w kolejnych dniach i tygodniach.

Czy pies może zarazić człowieka babeszjozą?

Babeszjoza nie przenosi się z psów na ludzi. Człowiek może zarazić się wyłącznie poprzez ukąszenie zakażonego kleszcza. Oznacza to, że pies nie stanowi bezpośredniego źródła zakażenia dla człowieka, jednak może przenieść do domu kleszcza, który następnie może ukąsić człowieka.

Czy koty chorują na babeszjozę?

Koty mogą chorować na babeszjozę, ale zdarza się to znacznie rzadziej niż u psów. W literaturze weterynaryjnej przypadki tej choroby u kotów są opisywane sporadycznie, a dane dotyczące jej występowania w Europie są ograniczone.

W praktyce weterynaryjnej przypadki babeszjozy u kotów w Polsce są rzadkie, jednak warto zadbać o profilaktykę przeciwkleszczową zarówno u kotów, jak i u psów.