Parwowiroza psa – przyczyny, objawy, leczenie psiego tyfusu

Brak apetytu, osowiałość, wymioty i biegunka – to mogą być jedne z pierwszych objawów parwowirozy, czyli choroby zakaźnej, która dotyka psów. Psi tyfus może objawiać się poprzez krwotoczne zapalenie jelit lub zapalenie mięśnia sercowego, a zależy to do wieku czworonoga, gdyż drugi wariant choroby częściej dotyczy szczeniąt. Jak uchronić psa przed parwowirozą? Jak wygląda diagnostyka i leczenie parwowirozy?

Wysoce zakaźna choroba wirusowa o gwałtownym przebiegu i nieswoistych objawach. Trudno o trafniejszą definicję parwowirozy, jednostki chorobowej, która wciąż zbiera śmiertelne żniwo wśród psów (głównie szczeniąt). Zakażenie czworonoga wirusem parwowirozy grozi krwotocznym zapaleniem jelit lub nawet zapaleniem mięśnia sercowego i zgonem. Aby temu zapobiec, powszechnie stosowane są szczepienia ochronne szczeniaków i dorosłych psów. Wczesna profilaktyka parwowirozy pozostaje ratunkiem dla wielu czworonogów, gdyż zdecydowanie łatwiej jej zapobiegać niż leczyć.

Co to jest parwowiroza?

Najpowszechniej spotykaną chorobą zakaźną zwierząt z rodziny psowatych, w tym naszych domowych pupili – psów – jest parwowiroza. Jej potoczna nazwa to psi tyfus i jest ona zaliczana do śmiertelnych chorób. Może objawiać się na dwa sposoby: krwotocznym zapaleniem jelit lub zapaleniem mięśnia sercowego (drugi wariant choroby częściej dotyczy szczeniąt). Parwowirozę wywołuje psi parwowirus typu 2 (CPV-2, ang. Canine Parvovirus type 2), który należy do rodziny najmniejszych wirusów zagrażających zwierzętom, czyli parwowirusów.

Parwowirusy to cząstki zakaźne wyspecjalizowane do wnikania i infekowania komórek konkretnego gatunku zwierząt. Z tego powodu koci tyfus, choroba wywołana przez inny gatunek parwowirusa – wirus panleukopenii kotów (FPV, ang. Feline Panleukopenia Virus), nie wystąpi u psa. Przeważnie parwowirozę diagnozuje się u młodych psów między 6. tygodniem a 6. miesiącem życia, czyli w momencie odsadzenia szczeniąt od matki. Jeśli choroba rozwinie się w tym okresie, jest dla zwierzęcia bardzo niebezpieczna, a nieleczona w około 90% przypadków kończy się śmiercią. Co istotne, nie można określić jej jedynie mianem choroby szczeniąt, gdyż wirus parwowirozy atakuje również dorosłe osobniki.

Parwowiroza psa – przyczyny

Zanieczyszczeniu może ulec najbliższe otoczenie psa (np. miejsce zabawy, zabawki, obroża, posłanie) czy rzeczy osobiste jego właściciela, tj. buty, dywan, pościel lub inne rzeczy, z którymi pies miał kontakt. Dodatkowo do zakażenia psim tyfusem może dojść drogą wertykalną, czyli przed urodzeniem szczenięcia – w łonie zakażonej samicy. Szczęśliwie, dzięki powszechnie przeprowadzanym szczepieniom przeciwko parwowirozie, jest to coraz rzadziej spotykana droga zakażenia. Warto zaznaczyć, że psi parwowirus jest wysoce zakaźny i odporny na warunki środowiska. Po wydaleniu z organizmu gospodarza potrafi przetrwać bez zmian właściwości zakaźnych nawet rok i zainfekować wszystkie wrażliwe na niego zwierzęta. Dlatego po stwierdzeniu choroby u szczeniaków lub dorosłych psów ich otoczenie jest dokładnie czyszczone, a rzeczy z którymi miały kontakt najlepiej wyrzucić.

Zwiększone ryzyko zakażenia parwowirusem towarzyszy zwierzętom:

• niezaszczepionym,
• z obniżoną odpornością (nieodrobaczonym, zestresowanym, wyczerpanym),
• przebywającym w dużych skupiskach (np. w schroniskach, hodowlach) lub w miejscach o nieodpowiedniej czystości.

Objawy parwowirozy psa

Pierwsze objawy zakażenia wirusem parwowirozy nie są swoiste, czyli trudno na ich podstawie postawić trafną diagnozę. Ujawniają się zwykle od 3 do 7 dni od zakażenia i są to:

• utrata apetytu,
• osowiałość,
• szybka męczliwość,
• wymioty,
• biegunka,
• podwyższona temperatura ciała.

W późniejszych etapach rozwoju choroby u psa występują objawy ostrego krwotocznego zapalenia jelit, czyli:

• bolesność jamy brzusznej,
• duże odwodnienie,
• uporczywe wymioty,
• krwawe biegunki,
• a nawet wstrząs hipowolemiczny, czyli nagła utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem ilości płynów w organizmie.

W wyniku badania krwi stwierdza się leukopenię (obniżenie liczby białych krwinek), hipoglikemię (spadek poziomu cukru we krwi), hipernatremię (wzrost gęstości krwi), wzrost poziomu trójglicerydów oraz spadek ilości makroelementów (potasu, sodu i chloru) i mikroelementów (cynk). Choroba u szczeniąt może skończyć się zapaleniem mięśnia sercowego. Dzieje się tak z uwagi na fakt, że u młodych psów organem najszybciej rozwijającym się jest serce. Intensywne podziały komórek serca działają jak magnes na psiego parwowirusa, który ma powinowactwo do komórek szybko dzielących się, czyli zdolność do reagowania z nimi i ich infekowania. Niektóre psy pomimo posiadania w organizmie wirusa parwowirozy mogą przejść chorobę bezobjawowo, a ich odchody stanowią źródło zagrożenia dla innych zwierząt. Są to tak zwani nosiciele. Można u nich stwierdzić wzrost miana przeciwciał przeciwko CPV-2 w surowicy krwi bez wcześniejszej immunizacji tj. u nieszczepionych na parwowirozę psów.

Jak zdiagnozować parwowirozę psa – badania weterynaryjne

Nie powinno się bagatelizować wystąpienia u psa utraty apetytu, osowiałości, wymiotów lub biegunki. Mogą być one pierwszymi objawami wielu poważnych chorób, w tym parwowirozy. Należy wówczas zgłosić się z pupilem do przychodni weterynaryjnej. W pierwszej kolejności lekarz weterynarii wykona badanie podmiotowe, czyli przeprowadzi wywiad z właścicielem psa na temat stanu zdrowia czworonoga. Dalsze postępowanie diagnostyczne powinno obejmować wykonanie badania krwi i przeprowadzenie USG (badanie ultrasonograficzne) jamy brzusznej psa.

Badań krwi prowadzących do wykrycia wirusa parwowirozy jest wiele. Rutynowo używane są metody serologiczne, czyli oparte na swoistych reakcjach immunologicznych. Są to m.in. test ELISA (immunoenzymatyczny), który wykrywa w surowicy pacjenta przeciwciała wytworzone po kontakcie z patogenem, lub test hemaglutynacji, który sprawdza, czy dojdzie do zlepienia czerwonych krwinek. Jeśli w badaniach serologicznych zostanie uzyskany wynik wątpliwy, trzeba wykonać testy o większej dokładności. Wtedy badanie krwi przeprowadza się metodami molekularnymi, np. PCR (metoda łańcuchowa polimerazy). Dostępne są również szybkie testy płytkowe, dzięki którym możliwe jest wykrycie antygenów parwowirusa w kale lub wymiocinach psa.

Parwowiroza psa – leczenie psiego tyfusu

Uleczalność parwowirozy zależy w dużej mierze od stopnia zaawansowania choroby i szybkości wdrożenia leczenia. Jest ono bardziej skuteczne u dorosłego psa, niestety szczenięta nie zawsze udaje się uratować. Dużo łatwiej zapobiegać ich zakażeniu niż efektywnie leczyć.

U zwierząt chorych na psi tyfus stosuje się:

• środki przeciwwymiotne i przeciwbiegunkowe,
• preparaty pobudzające rozwój odporności (np. karma uzupełniająca z beta-glukanem lub surowica z przeciwciałami od ozdrowieńców),
• płynoterapię, czyli dożylne leczenie płynami zawierającymi leki i elektrolity.

Co więcej, od początku leczenia powinno się zachęcać psa do samodzielnego jedzenia. Zwykle w czasie leczenia chory pies pozostaje w klinice weterynaryjnej, aby na bieżąco były monitorowane postępy leczenia oraz parametry życiowe zwierzaka. Weterynarz może również zlecić leczenie ambulatoryjne, co oznacza, że pies pozostanie w klinice jedynie na czas podawania leków i przeprowadzania badań. Wówczas po powrocie do domu powinno się odizolować go od innych zwierząt i dodatkowo wykonać czynności zmniejszające ryzyko rozprzestrzeniania się parwowirusa. Polegają one na wyrzuceniu akcesoriów i zabawek używanych przez chore zwierzę oraz dokładnym sprzątaniu pomieszczeń i otoczenia psa, również preparatami dezynfekcyjnymi.

Jak zapobiegać parwowirozie psa?

Nie ma skuteczniejszej metody zapobiegania parwowirozie niż szczepienia ochronne. Jeśli ciężarna suczka posiada przeciwciała przeciwko CPV, to przekaże je młodym i przez pierwsze tygodnie życia ryzyko rozwoju choroby jest niskie. Szczenięta należy pierwszy raz zaszczepić w 6.–8. tygodniu po urodzeniu. Kolejne dawki szczepionki przeciwko parwowirozie trzeba podawać w odstępach dwu- lub czterotygodniowych do momentu, w którym pies osiągnie 16. tydzień życia. Dawkę przypominającą młode psy powinny przyjąć mając od 6 miesięcy do jednego roku życia. U dorosłych psów szczepienie wykonuje się dwukrotnie w odstępach od 2. do 4. tygodni, a rewakcynacje maksymalnie raz na 3 lata.

Odseparowanie psa zakażonego parwowirusem to również czynność konieczna w sytuacji, w której chcemy zapobiec rozprzestrzenianiu wirusa. Jeśli izolujemy chorego psa od reszty domowego stada, o ile kolejne zwierzę nie zachoruje, trzeba odczekać minimum pół roku po parwowirozie, aby połączyć stado lub przygarnąć kolejnego psa. Szczenię bez rozwiniętej odporności lub bez kompletu szczepień jest łatwym celem dla wirusa parwowirozy.

Konieczność dezynfekcji środowiska życia psa wywołuje pytanie: czy człowiek może się zarazić parwowirusem? Wśród wirusów tego rodzaju istnieje gatunek groźny dla człowieka i jest nim parwowirus B19. Jednak nie wywołuje on parwowirozy, a jedną z chorób wieku dziecięcego, jaką jest rumień zakaźny. Tylko zwierzę z rodziny psowatych może zostać gospodarzem dla CPV-2, dlatego parwowiroza nie jest chorobą niebezpieczną dla człowieka. Kontakt z chorym psem lub jego odchodami nie stanowi zagrożenia dla ludzkiego zdrowia i życia.