Bromelaina – jak działa i jakie ma właściwości? Na co pomogą enzymy z ananasa?

Bromelaina to kompleks enzymów proteolitycznych naturalnie występujący w łodygach ananasa. Proteazy zawarte w bromelainie odpowiadają za zdolność do katalizowania procesów związanych z rozkładem białek, dlatego od lat bada się jej potencjalne zastosowanie zarówno w kontekście trawienia, jak i procesów zachodzących w organizmie. Za rozkład białek w przewodzie pokarmowym odpowiadają przede wszystkim enzymy trawienne, w tym proteazy wydzielane przez trzustkę, jednak bromelaina jest analizowana również pod kątem jej aktywności po podaniu doustnym.

1. Bromelaina, czyli bromelina – co to jest?
2. Jak działa bromelaina?
3. Właściwości i zastosowanie bromelainy – na co może pomagać?
4. Bromelaina po wyrwaniu zęba i zabiegach stomatologicznych
5. Bromelaina a odchudzanie – czy rzeczywiście spala tłuszcz?
6. Preparaty z bromelainą – jak je stosować i kiedy przyjmować?
7. Jak wybrać preparat z bromelainą?
8. Bromelaina – możliwe skutki uboczne
9. Bromelaina – przeciwwskazania, środki ostrożności i stosowanie u szczególnych grup
10. Bromelaina a leki – interakcje i wskazania do konsultacji z lekarzem lub farmaceutą
11. Właściwości bromelainy i jej skutki uboczne – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• czy bromelaina występuje tylko w ananasach,
• kiedy przed przyjmowaniem bromelainy należy skonsultować się z lekarzem,
• czy bromelaina wspomaga gojenie ran.

Zainteresowanie bromelainą wynika także z obserwowanych właściwości przeciwzapalnych i wpływu na procesy związane z krzepnięciem krwi. Badania wskazują, że może ona wpływać na mediatory prozapalne i agregację płytek krwi, a także wykazywać aktywność fibrynolityczną, co jest przedmiotem badań dotyczących jej potencjalnego wpływu na powstawanie i rozpuszczanie zakrzepów. Bromelaina była również badana w kontekście wspomagania gojenia ran i leczenia oparzeń.

Bromelaina, czyli bromelina – co to jest?

Bromelaina (nazywana również bromeliną) nie jest jedną substancją chemiczną, ale mieszaniną substancji ekstrahowanych z różnych części ananasa.

Pierwszy raz została wyekstrahowana laboratoryjnie pod koniec XIX wieku. Od tego czasu trwają badania naukowe nad jej właściwościami. W praktyce wykorzystywano ją znacznie wcześniej, ponieważ jest medykamentem stosowanym w ludowej medycynie krajów azjatyckich, w których ananasy uprawia się od wieków. Dostępne na rynku ekstrakty pozyskiwane są ze wszystkich części rośliny (pędów, skóry, liści, rzadziej owoców). Wyciśnięty z rośliny sok jest filtrowany i poddawany wirowaniu. Bromelaina w postaci stałej jest białawym, dobrze rozpuszczalnym w wodzie proszkiem.

Jak działa bromelaina?

Ekstrakt z ananasa wykazuje właściwości proteolityczne. Oznacza to, że w kontakcie z białkami powoduje degradację ich struktury i rozrywa makrocząstki na oligopeptydy, peptydy lub pojedyncze aminokwasy. Bromelaina wykazuje optymalne działanie w środowisku kwaśnym (pH około 5) oraz w temperaturze około 50˚C. Co ciekawe, podgrzanie enzymów z ananasa do temperatury 80˚C prowadzi do ich dezaktywacji.

Właściwości i zastosowanie bromelainy – na co może pomagać?

Zdolność do rozrywania wiązań chemicznych w białkach sprawia, że bromelaina może mieć zastosowanie w leczeniu różnych przypadłości.

1. Stosuje się ją powierzchniowo w celu usunięcia wierzchnich warstw naskórka lub martwej skóry w obrębie poparzeń.
2. Z przeprowadzonych badań wynika, że przeciwzapalne i przeciwbólowe właściwości enzymów z ananasa mogą znaleźć zastosowanie w łagodzeniu skutków choroby zwyrodnieniowej stawów, potocznie nazywanej artretyzmem.
3. Jako enzym trawiący białka może wspierać pracę układu pokarmowego.
4. Wyniki innych badań wstępnych wykazują, że bromelaina ma potencjał w terapii takich schorzeń, jak choroby układu krążenia, astma, przewlekłe zapalenie zatok czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

Należy jednak podkreślić, że wiele z wymienionych zastosowań opiera się na badaniach wstępnych lub na badaniach z ograniczoną liczbą uczestników. Aktualny stan wiedzy nie pozwala uznać bromelainy za samodzielną metodę leczenia tych schorzeń. Może być ona rozważana jako składnik wspomagający, jednak nie zastępuje standardowego leczenia zaleconego przez lekarza.

Szczególnie często omawiane są potencjalne korzyści bromelainy w leczeniu dolegliwości stawowych. Choć niektóre badania sugerują, że bromelaina na stawy może wspierać łagodzenie bólu i poprawę komfortu ruchowego u części osób z chorobą zwyrodnieniową stawów, wyniki pozostają niejednoznaczne i wymagają dalszego potwierdzenia.

Bromelaina jest fitoskładnikiem, który znalazł praktyczne zastosowanie nie tylko w suplementach diety, ale także w kosmetyce i innych dziedzinach.

1. Jest szeroko stosowana w przemyśle kosmetycznym jako składnik peelingów chemicznych/enzymatycznych, w których działa jako czynnik usuwający niechcianą warstwę naskórka.
2. Znajdziemy ją także w składzie past wybielających, w których ma za zadanie rozjaśnić przebarwienia oraz pomóc w usuwaniu kamienia nazębnego.
3. Stosuje się ją również jako składnik przeciwzmarszczkowy, przeciwtrądzikowy oraz zmniejszający przesuszenie skóry.

Zgoła innym zastosowaniem jest użycie enzymów z ananasa do zmiękczenia struktury mięsa. Na rynku znajdziemy preparaty nazywane solami zmiękczającymi mięso, które w składzie zawierają bromelainę (często w połączeniu z innym fitoskładnikiem – papainą).

Kolejną gałęzią przemysłu spożywczego, w której wykorzystuje się proteolityczne właściwości bromelainy, jest piekarnictwo. Jej dodatek powoduje degradację struktury glutenu, dzięki czemu wypieki zachowują swój kształt i mają jednolitą strukturę.

Co ciekawe, bromelaina znalazła zastosowanie także w przemyśle tekstylnym. Wykorzystuje się ją do zmiękczania surowców, a także jako czynnik wspomagający proces barwienia tkanin pochodzenia naturalnego, np. jedwabiu (dzięki degradacji struktury włókien barwnik łatwiej wnika do ich wnętrza).

Bromelaina po wyrwaniu zęba i zabiegach stomatologicznych

Jednym z najczęściej wyszukiwanych zastosowań bromelainy jest wsparcie rekonwalescencji po zabiegach stomatologicznych. Bromelaina była przedmiotem badań oceniających jej wpływ na obrzęk, ból i proces gojenia tkanek po ekstrakcji zębów, zwłaszcza zębów mądrości.

Dostępne publikacje sugerują, że suplementacja bromelainą może pomagać ograniczać obrzęk tkanek i poprawiać komfort pacjenta w pierwszych dniach po zabiegu. Nie oznacza to jednak, że zastępuje leczenie przeciwbólowe lub przeciwzapalne zalecone przez stomatologa.

Bromelaina a odchudzanie – czy rzeczywiście spala tłuszcz?

Bromelaina często występuje w składzie suplementów wspierających redukcję masy ciała. Wynika to między innymi z jej działania proteolitycznego, czyli zdolności do rozkładania białek. Wbrew popularnym przekazom marketingowym nie istnieją jednak wiarygodne dowody naukowe potwierdzające, że bromelaina bezpośrednio spala tkankę tłuszczową lub znacząco przyspiesza metabolizm. Nie można więc uznać jej za „spalacz tłuszczu”.

Pośrednie korzyści suplementacji mogą wynikać z udziału bromelainy w procesach trawiennych, jednak podstawą skutecznego odchudzania pozostają odpowiednio zbilansowana dieta, aktywność fizyczna i utrzymanie deficytu energetycznego.

Preparaty z bromelainą – jak je stosować i kiedy przyjmować?

Preparaty zawierające bromelainę znajdziemy w aptekach, w sklepach specjalizujących się w sprzedaży suplementów diety, w sklepach zielarskich oraz u dostawców internetowych. Występują w postaci kapsułek, tabletek lub kremów (do stosowania zewnętrznego). Bromelaina dostępna jest zarówno jako samodzielny skladnik, jak i w połączniu z innymi fitoskładnikami, np. z papainą czy z kwercetyną. Ceny produktów zawierających bromelainę są zróżnicowane.

Dawkowanie i czas przyjmowania zależą od przeznaczenia preparatu (rekomendowane jest przyjmowanie 80–400 mg 2 lub 3 razy dziennie). Jeżeli stosujemy bromelainę w celu polepszenia trawienia, należy spożyć ją wraz z posiłkiem. W przypadku stosowania jej w celach przeciwzapalnych zaleca się przyjmowanie preparatu na czczo.

Jak wybrać preparat z bromelainą?

Wybierając preparat z bromelainą, warto zwrócić uwagę nie tylko na ilość składnika podaną w miligramach, ale również na jego aktywność enzymatyczną. To właśnie ona informuje o rzeczywistej aktywności biologicznej enzymu.

Dobrą praktyką jest wybór preparatów zawierających standaryzowany ekstrakt, dzięki czemu każda porcja produktu dostarcza porównywalnej ilości aktywnych enzymów. Warto również sprawdzić skład suplementu pod kątem obecności innych substancji aktywnych. Bromelaina bywa łączona z papainą, kwercetyną, rutyną czy witaminą C. Takie połączenia nie zawsze oznaczają większą skuteczność, ale mogą być uzasadnione zamierzonym działaniem preparatu.

Bromelaina – możliwe skutki uboczne

Mieszanina enzymów z ananasa ma niewiele skutków ubocznych.

Nadmierne stosowanie bromelainy może doprowadzić do:

• biegunki,
• nudności,
• wymiotów,
• zwiększenia krwawienia menstruacyjnego.

Ostatni z wymienionych efektów jest związany z działaniem antykoagulacyjnym bromelainy (zapobiega krzepnięciu krwi). Po przyjęciu bromelaina może wpływać na działanie innych zażywanych leków poprzez zwiększenie ich stężenia w krwiobiegu.

Bromelaina – przeciwwskazania, środki ostrożności i stosowanie u szczególnych grup

Interkacje bromelainy opisywano w przypadku niektórych antybiotyków (np. tetracykliny) oraz leków o działaniu uspokajającym (nasennych, przeciwdepresyjnych czy przeciwpadaczkowych). Szczególną ostrożność podczas stosowania preparatów z bromelainą powinny zachować osoby równocześnie zażywające leki przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe, takie jak warfaryna, acenokumarol, apiksaban, rywaroksaban, dabigatran czy kwas acetylosalicylowy. Ze względu na potencjalny wpływ na proces krzepnięcia krwi jednoczesne stosowanie bromelainy może zwiększać ryzyko krwawień lub ułatwiać powstawanie siniaków.

Bromelaina a leki – interakcje i wskazania do konsultacji z lekarzem lub farmaceutą

Konsultacja z lekarzem lub farmaceutą jest wskazana u wszystkich osób przyjmujących antybiotyki, leki uspokajające, przeciwdepresyjne, przeciwpadaczkowe oraz inne preparaty stosowane przewlekle.

Właściwości bromelainy i jej skutki uboczne – najczęściej zadawane pytania

Czy bromelainę można przyjmować codziennie?

Tak, bromelaina jest często stosowana codziennie przez okres wskazany przez producenta lub specjalistę. Długość suplementacji powinna być dostosowana do celu stosowania oraz do indywidualnego stanu zdrowia.

Po jakim czasie można zauważyć działanie bromelainy?

Zależy to od celu suplementacji. W przypadku stosowania po zabiegach chirurgicznych lub stomatologicznych efekty mogą być oceniane już po kilku dniach. W innych zastosowaniach widoczne korzyści mogą wymagać dłuższego stosowania lub nie być odczuwalne w sposób zauważalny.

Czy bromelaina może podrażniać żołądek?

Tak, u części osób mogą wystąpić dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, ból brzucha, biegunka czy uczucie dyskomfortu żołądkowego, szczególnie przy wysokich dawkach.

Czy bromelainę można łączyć z innymi enzymami trawiennymi?

Tak, bromelaina często występuje w preparatach łączonych z innymi enzymami trawiennymi, takimi jak papaina, amylaza czy lipaza. W przypadku chorób przewlekłych lub stosowania leków warto jednak wcześniej skonsultować suplementację z lekarzem lub farmaceutą.