Dysforia – co to jest? Objawy, leczenie, przyczyny

Dysforia to stan emocjonalny będący przeciwieństwem euforii, którą każdy z nas dobrze zna. Dysforia charakteryzuje się negatywnymi objawami, m.in. przygnębieniem i wyolbrzymianiem bodźców lub sytuacji, które się nam przydarzają. Z kolei wszystko to negatywnie wpływa na nasze codzienne funkcjonowanie. Jakie są inne objawy dysforii? Jak ją leczyć?

1. Co to jest dysforia?
2. Czy dysforia to choroba?
3. Dysforia – przyczyny
4. Dysforia – leczenie

Co to jest dysforia?

Osoba, która cierpi na dysforyczny nastrój, cechuje się głębokim uczuciem niepokoju, przygnębieniem oraz smutkiem. Jednocześnie jest ona o wiele bardziej wrażliwa na jakąkolwiek krytykę lub trudną sytuację. Pacjenci z dysforią mają tendencję do wyolbrzymiania błahych spraw, szybko się frustrują i mogą być wybuchowi.

Inne objawy dysforii to m.in.:

• negatywne ocenianie przeszłości,
• reagowanie gniewem i złością,
• reagowanie nieadekwatnie do sytuacji,
• gwałtowność,
• rozdrażnienie,
• odczuwanie złości na samego siebie,
• uczucie nieustannego napięcia,
• samokrytycyzm,
• rozżalenie,
• poniżanie się,
• przekonanie, że dana sytuacja jest bez wyjścia,
• tzw. myślenie czarno-białe (wszystko albo nic),
• poczucie niesprawiedliwości.

Czy dysforia to choroba?

Dysforia definiowana jest jako nieprawidłowy stan emocjonalny. Nie została zaklasyfikowana w żadnej klasyfikacji diagnostycznej – ani w ICD-10, ani DSM-5. Nie jest ona również określana jako zaburzenie psychiczne ani jako choroba. Niemniej jednak dysforia może występować jako jeden z objawów niektórych zaburzeń psychicznych lub chorób somatycznych, m.in. depresji czy zaburzeń lękowych.

Dysforia – przyczyny

Przyczyny dysforii są zróżnicowane i nie da się określić jednoznacznego powodu jej wystąpienia. Jak już zostało wspomniane, nastrój dysforyczny często obserwowany jest w przebiegu niektórych zaburzeń oraz chorób fizycznych.

Dysforia może występować w przebiegu:

• zaburzeń lękowych,
• schizofrenii,
• zaburzeń osobowości (w szczególności u osób z zaburzeniami osobowości z pogranicza, czyli zaburzenie typu borderline),
•  ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi),
• zaburzeń dysocjacyjnych.

Dysforia często diagnozowana jest także u osób zmagających się z:

• padaczką,
• zespołami otępiennymi, np. chorobą Alzheimera,
• zaburzeniami metabolicznymi,
• zespołami bólowymi,
• napięciem przedmiesiączkowym.

Udowodniono także, że dysforia występuje u osób nadużywających substancji psychoaktywnych. W szczególności silne objawy dysforyczne mogą pojawić się po nagłym odstawieniu np. kokainy. Ponadto dysforia może być również spowodowana nadmiernym stresem, traumatycznymi doświadczeniami, problemami ze snem, dolegliwościami bólowymi czy też zaburzeniami na tle seksualnym.

Dysforia – leczenie

Diagnostyką dysforii zajmują się specjaliści, dlatego w przypadku zauważenia jakichkolwiek objawów mogących wskazywać na nastrój dysforyczny, warto udać się do psychiatry. Leczenie dysforii zależne będzie od tego, jaka jest jej przyczyna.

Jeżeli dysforia jest obserwowana w przebiegu zaburzeń psychicznych czy też choroby somatycznej, wówczas leczenie będzie skupiać się na terapii choroby podstawowej (jeśli dysforia jest jednym z objawów depresji, wtedy psychiatra może zlecić wdrożenie leków przeciwdepresyjnych lub psychoterapię).

Jeżeli natomiast przyczyny dysforii to np. nadmierny stres czy traumatyczne doświadczenia z przeszłości, wtedy pomocna może okazać się psychoterapia. Jej celem będzie wypracowanie adekwatnych wzorców postępowania i radzenia sobie z trudnymi emocjami. Psychoterapia skupia się także na nauce regulowania emocji oraz negatywnych myśli.

Dysforia nie jest zaburzeniem ani chorobą, niemniej jednak każdorazowo powinna zostać skonsultowana ze specjalistą. Tzw. zespół negatywnych uczuć wyraźnie wpływa na funkcjonowanie pacjentów, obniżając jednocześnie satysfakcję z życia, samoocenę oraz poczucie własnej wartości, dlatego ważne jest wdrożenie w takim momencie odpowiedniego leczenia i udzielenie wsparcia.