Wahania nastroju – jak sobie z nimi radzić?

Każdy z nas sporadycznie doświadcza huśtawek nastrojów z różnych powodów. Gdy jesteśmy niewyspani, możemy być w jednej chwili radośni, a w drugiej już drażliwi. Jeżeli jednak zmagamy się z silnymi wahaniami nastroju, które wyraźnie utrudniają nasze codzienne funkcjonowanie, wówczas powinniśmy zastanowić się nad ich przyczyną.

1. Co powoduje wahania nastroju?
2. Kiedy wahania nastroju to choroba?
3. Czy wahania nastroju to objaw depresji?
4. Jak radzić sobie z zaburzeniami nastroju?

Co powoduje wahania nastroju?

Gwałtowne wahania nastroju są przede wszystkim obserwowane w okresie dojrzewania. Wzrost stężenia niektórych hormonów prowadzi do zwiększonej drażliwości zarówno wśród dziewcząt, jak i chłopców. Takie częste zmiany nastroju są związane z procesem rozwojowym i po jego zakończeniu powinny ulec zmniejszeniu lub całkowicie ustąpić.

Normalne będą też wahania nastroju u kobiet na niektórych etapach życia. Między innymi możemy mieć z nimi do czynienia pod postacią tzw. zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Wahania nastroju przed okresem są związane z wahaniami hormonalnymi i będą objawiać się np. płaczliwością czy rozdrażnieniem.

Hormonalne wahania nastroju występują również u kobiet w ciąży, co także związane jest ze zwiększeniem poziomu niektórych hormonów. Szybkie zmiany nastroju bardzo często dotyczą też pań w okresie menopauzy. Wówczas obniża się poziom estrogenu, który wpływa na produkcję serotoniny – neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za regulację nastroju.

Wśród innych przyczyn wahań nastroju wymienia się:

• życie w ciągłym stresie,
• przemęczenie/przepracowanie,
• nieodpowiednię dietę – spożywanie zbyt dużej ilości cukru i przetworzonych produktów, nadużywanie kofeiny i alkoholu,
• brak odpowiedniej ilości snu,
• padaczkę,
• traumatyczne wydarzenia,
• choroby tarczycy, np. niedoczynność tarczycy,
• demencję,
• niektóre zaburzenia psychiczne, np. osobowości, psychotyczne, nastroju.

Kiedy wahania nastroju to choroba?

Wahania nastroju mogą występować w przebiegu niektórych chorób o podłożu psychicznym. Są charakterystyczne głównie dla choroby afektywnej dwubiegunowej (CHAD), należącej do grupy zaburzeń nastroju. Silne wahania nastroju w przebiegu CHAD przejawiają się poprzez naprzemienne doświadczanie epizodu depresyjnego i maniakalnego.

Podczas epizodu maniakalnego chory ma dużo energii, jest radosny i zmotywowany. Z kolei w trakcie epizodu depresyjnego odczuwa przygnębienie, rozdrażnienie, ma problemy z koncentracją i brakiem motywacji do działania. Dlatego jeżeli wahania nastroju są nawracające i utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto zwrócić się o pomoc do specjalisty, ponieważ mogą one sygnalizować poważną chorobę o podłożu psychicznym.

Czy wahania nastroju to objaw depresji?

Depresja większości z nas kojarzy się głównie ze smutkiem i przygnębieniem. W rzeczywistości jednak pacjenci cierpiący na depresję mogą doświadczać tzw. dobowych wahań nastroju. Charakteryzują się one tym, że chory najgorzej czuje się rano, a po południu i wieczorami jego nastrój jest lepszy.

Poza tym w depresji również zdarzają się momenty, gdy samopoczucie chorego ulega poprawie. Huśtawka nastroju w depresji objawia się jednak głównie wtedy, gdy osoby chore próbują zamaskować swój smutek i inne objawy choroby przed bliskimi osobami.

Jak radzić sobie z zaburzeniami nastroju?

Wahania nastroju występują u każdego z nas i nie będą wymagać leczenia, jeżeli nie mają nasilonego charakteru lub nie powodują wyraźnego cierpienia psychicznego. Z huśtawkami nastroju możemy walczyć poprzez zmianę nawyków na zdrowe – zadbanie o odpowiednią ilość odpoczynku w ciągu dnia oraz o właściwą ilość snu. Duże znaczenie ma także zachowanie równowagi między pracą a życiem prywatnym, tak by nasz organizm nie uległ przemęczeniu.

Jeśli jednak wahania nastroju są nawracające i nie jesteśmy w stanie sobie z nimi poradzić, warto skorzystać z pomocy specjalisty. Kluczową rolę odgrywa wówczas znalezienie ich przyczyny. Jeżeli u ich podłoża leży problem natury psychicznej, wtedy zalecana może być psychoterapia, która pomaga radzić sobie z różnymi emocjami oraz kontrolować własne zachowania.

W cięższych przypadkach specjalista może także zaproponować farmakoterapię. Tzw. leki na wahania nastroju to wszelkiego rodzaju leki stabilizujące nastrój, które zawsze wprowadzane są pod okiem psychiatry.