Surowica – czym jest? Zastosowanie

Surowica to część osocza krwi, która wykorzystywana jest do neutralizacji toksyn np. po ukąszeniu żmii. Obecnie jej zastosowanie w medycynie jest tematem wielu badań klinicznych. Kiedy się ją podaje? Jakie ma znaczenie w weterynarii?

Jednym z elementów osocza krwi jest surowica, którą uzyskuje się na drodze odwirowania skrzepłej krwi (krew pobiera się do probówek bez antykoagulantu). Uzyskany płyn ma kolor słomkowy i może być następnie wykorzystywany do ratowania życia pacjenta w sytuacjach nagłych lub wtedy, gdy postęp danej choroby jest już bardzo zaawansowany. Co to jest surowica? Czym różni się od krwi i co znajduje się w jej składzie?

Co to jest surowica?

Surowica stanowi część osocza krwi pozbawionego czynników krzepnięcia i fibrynogenu, czyli kluczowego białka niezbędnego do powstania skrzepu krwi. W prostych słowach – surowica nie jest zdolna do krzepnięcia. Co zawiera w swoim składzie? To koktajl składający się w 90% z wody, a także 7% białek (albumin i globulin). Pozostałe 3% stanowią sole mineralne i różnego rodzaju związki organiczne i nieorganiczne.

Co zatem stanowi o wyjątkowości surowicy? Największym jej bogactwem są przeciwciała, m.in. skierowane również przeciwko grupom krwi – anty-A i anty-B. Innymi przeciwciałami surowicy są gamma-globuliny, które są niezbędne w walce z niektórymi infekcjami.

Kiedy podaje się surowicę?

Ze względu na swój skład surowica ma działanie lecznicze. Co więcej, w krytycznych sytuacjach może uratować nawet życie człowieka. Kiedy podaje się surowicę? Jest ona aplikowana przede wszystkim w przypadku ciężkich zatruć i zakażeń. Jej zadaniem jest neutralizowanie toksyn, bakterii i wirusów, które powodują w organizmie szereg objawów chorobotwórczych.

Surowica może być pozyskiwana w warunkach laboratoryjnych lub otrzymywana ze zwierząt. Warunkiem jest jednak to, aby organizm, który jest dawcą surowicy, przeszedł już przez określoną jednostkę chorobową, a tym samym nabył odporność, co będzie powodowało obecność przeciwciał w jego osoczu. Niestety liczba chorób, na którą można podać surowicę, jest ograniczona.

Przypadki, w których należy podać surowicę, to:

• ukąszenie żmii i innych jadowitych gatunków węży,
• ugryzienie chorego na wściekliznę psa,
• błonica,
• tężec,
• zakażenia bakterią zgorzeli gazowej,
• zatrucie jadem kiełbasianym.

Wiele osób myli surowicę ze szczepionką. Jaka jest między nimi różnica? W przypadku surowicy do organizmu podaje się już gotowe przeciwciała, które szybko rozpoznają antygeny i tym samym neutralizują wrogi patogen. Szczepionka zawiera w swoim składzie fragmenty drobnoustrojów (inaktywowanych lub atenuowanych), które zmuszają organizm do wytworzenia własnej odporności. Taka odpowiedź układu immunologicznego zostaje „zapamiętana” przez komórki i przy kolejnym kontakcie z patogenem mechanizm obronny zostanie uruchomiony w sposób natychmiastowy.

Podanie surowicy na jad żmii

Surowica na jad żmij, czyli antytoksyna, stosowana jest w przypadku ukąszenia przez żmiję zygzakowatą europejską. Jest to zawsze sytuacja, która wymaga natychmiastowej interwencji medycznej, a pierwszym krokiem powinno być wezwanie karetki pogotowia lub udanie się na najbliższy SOR. U niektórych osób ukąszenie przez węża może powodować silne reakcje alergiczne, a w skrajnych przypadkach nawet zgon. Surowica na jad żmij powinna być podana tak szybko, jak to jest możliwe.

Typowymi objawami ukąszenia przez żmiję zygzakowatą są:

• silny obrzęk w miejscu ukąszenia,
• powiększenie lokalnych węzłów chłonnych,
• uczucie mrowienia/pieczenia/swędzenia skóry,
• ślad na skórze po zębach jadowych,
• zasinienie wokół miejsca ukąszenia.

Surowica dla psa – kiedy podaje się surowicę zwierzętom?

Surowica znalazła również zastosowanie w weterynarii. Substancję tę najczęściej podaje się psom i kotom w przypadku parwowirozy. To groźna choroba dotykająca przede wszystkim bardzo młode osobniki.

Wyniki najnowszych badań wykazały, że surowica i osocze bogatopłytkowe mogą być pomocne w leczeniu schorzeń rogówki u psów i kotów. Ma to szczególne znaczenie w leczeniu zmian powierzchniowych.