pH skóry – co należy o nim wiedzieć?

Błędy w pielęgnacji skóry odbijają się na jej pH, co bezpośrednio przekłada się także na jej kondycję. W poniższym artykule odpowiadamy na wiele pytań związanych z pH skóry. Czym ono jest i jak sprawdzić jego wartość? Czy istnieje jedna prawidłowa, neutralna i optymalna wartość pH skóry człowieka? Czy pH skóry ma coś wspólnego z doborem perfum? Jak dbać o skórę, aby jej pH było optymalne?

Skóra jest uznawana za nasz największy organ. Stanowi zewnętrzną barierę ochronną organizmu. Jest czynnikiem, który decyduje o termoregulacji oraz izoluje ciało od chorobotwórczych drobnoustrojów. Zdrowa i promienna skóra jest nie rzadko wizytówką zdrowego organizmu. Czynników które decydują o wyglądzie, a także kondycji naszej zewnętrznej powłoki jest wiele. Jednym z nich jest pH skóry. 

pH skóry – co to jest? Od czego ono zależy?

Skala pH, o której uczymy się na lekcjach chemii w szkole, jest przydatna nie tylko podczas badań realizowanych w wyspecjalizowanych laboratoriach. pH jest czynnikiem regulującym niemalże każdy proces biochemiczny zachodzący w przyrodzie. Mówiąc ogólnie, określa ono stosunek między kwasowymi i zasadowymi składnikami badanego układu. Standardowa skala pH mieści się w przedziale 0–14, przy czym wartości poniżej 7 odnoszą się do układów kwasowych, powyżej 7 do układów zasadowych, a równe 7 do układów o pH obojętnym.

W odniesieniu do ludzkiego organizmu wartości pH są różne w zależności od rozpatrywanego miejsca pomiaru. Uogólniając, wewnętrzne płyny zdrowego organizmu w większości wykazują pH zbliżone do obojętnego, natomiast zewnętrzna powłoka ciała – największy jego organ, czyli skóra ma naturalne pH z zakresu kwasowego. Powodem takiego stanu rzeczy jest utworzenie na zewnętrznej barierze naszego organizmu kwaśnego płaszcza, którego zadaniem jest ochrona przed wnikaniem chorobotwórczych organizmów. Większość tego typu „intruzów” nie jest przystosowana do życia w niskim pH, przez co w kontakcie ze zdrową skórą o pH kwasowym napotyka trudną do pokonania barierę.

pH skóry owszem jest kwasowe, ale czynników wpływających na jego ostateczną wartość jest wiele. W zależności od miejsca na ciele ten współczynnik może przyjmować wartości z zakresu 4,5–6,5. Przykładowo wyższe pH (około 6,5) jest charakterystyczne dla pachwin i pach.  

Innym czynnikiem wpływającym na wartość pH skóry jest wiek. Każdy z nas rodzi się ze skórą o pH naturalnym (pH = 7). Dopiero z czasem wartości wskaźnika obniżają się do poziomu kwasowego. Z tego powodu noworodki i niemowlęta są bardziej podatne na działanie chorobotwórczych drobnoustrojów, które dostają się do organizmu droga skórną. Z wiekiem nasz ochronny płaszcz kwasowy ulega modyfikacjom i osłabieniu, a skóra przyjmuje bardziej zasadowe pH niż w latach młodzieńczych, przez co jest wrażliwsza na działanie czynników zewnętrznych.

Inne źródło różnorodności wartości pH skóry to jej rodzaj. Skóry suche charakteryzują się pH bardziej zasadowym (nawet około 6) niż skóry tłuste (w granicach 4 – 5). Skóry normalne statystycznie przyjmują wartości około 5,5.

Również płeć jest czynnikiem wpływającym na omawiany parametr – skóra kobiet wykazuje nieco wyższe wartości pH niż skóra mężczyzn.  

Inne czynniki, od których zależy pH skóry naszej twarzy, głowy czy całego ciała, to sposób i kosmetyki używane do pielęgnacji, o których więcej piszemy w ostatnim akapicie, rodzaj wody używanej do mycia, zanieczyszczenie środowiska, dieta czy przewlekłe schorzenia, zarówno skórne, jak i związane z funkcjonowaniem organów wewnętrznych.

Zaburzone pH skóry – skutki

Wszelkie zaburzenia optymalnej dla danej skóry wartości pH prowadzą do obniżenia jej odporności na działanie czynników zewnętrznych od chorobotwórczych organizmów, przez wolne rodniki do czynników wpływających na pojawienie się oznak starzenia.

Brak równowagi pH naskórka może powodować różne problemy skórne. Zbyt niskie pH skóry może być przyczyną: przetłuszczania, pojawienia się zaskórników i rozszerzonych porów. Za wysokie pH skóry prowadzić do jej przesuszenia, zmniejszenia grubości warstwy ochronnej, a przez to utworzenia warunków dogodnych do rozwoju chorobotwórczych drobnoustrojów np. tych odpowiedzialnych za pojawienie się trądziku lub zmian grzybicznych. Podwyższenie pH skóry może również sprzyjać zaostrzeniu takich schorzeń jak zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry czy rybia łuska. Skóra przesuszona jest również bardziej podatna na podrażnienia oraz działanie czynników przyspieszających jej starzenie.

Prawidłowe pH skóry – jakie są normy?

Analizując różnorodność czynników wpływających na wartość pH skóry, nie można jednoznacznie stwierdzić, jakie jest optymalne pH dla każdego człowieka. Najzwyczajniej się od siebie różnimy. Popularny niegdyś slogan reklamowy o optymalnym dla skóry pH wynoszącym 5,5 jednostki jest oparty na bardzo dużym uogólnieniu. Jeżeli odniesiemy się do kobiet młodych, rasy białej, o skórze normalnej, wartość ta będzie mniej więcej prawidłowa (w odniesieniu do skóry twarzy). Pamiętajmy jednak, że każdy organizm ma swoje potrzeby, względem których powinniśmy podążać.  

Jeżeli mamy wątpliwości, jakie pH jest dla nas optymalne oraz jaka jest faktyczna wartość tego współczynnika dla naszej skóry, warto zrobić test. W jaki sposób zbadać pH skóry? Możemy to zrobić samodzielnie, stosując specjalne paski pH. Jednak takie badania dadzą nam jedynie odczyt szacunkowy. W specjalistycznych gabinetach kosmetologicznych przeszkolony personel zbada pH naszej skóry z użyciem odpowiednio skalibrowanego urządzenia – pH-metru do skóry. Co więcej, pomoże dobrać odpowiednia pielęgnację na miarę potrzeb naszej cery.

pH skóry a perfumy

Co może być interesujące, podczas doboru perfum warto znać rodzaj naszej skóry (normalna, sucha, tłusta czy mieszana) oraz tym samym zakres jej optymalnego pH. W zależności od uwarunkowań osobniczych składniki perfum inaczej będą uwalniały się ze skóry suchej inaczej natomiast z tłustej. Z tego powodu te same perfumy mogą pachnieć zupełnie inaczej na różnych osobach.

Skóry tłuste, o niższym pH mają natomiast tendencję do utrzymania zapachu dłużej oraz wzmożonej emisji składników za niego odpowiedzialnych. Jeżeli nie chcemy fatygować otoczenia nadmierną wonią naszych perfum, a mamy skórę tłustą, warto używać ich w mniejszej ilości. 

Jak dbać o prawidłowe pH skóry?

Czynników wpływających na poziom pH skóry jest wiele, jednak najważniejsze z nich to pielęgnacja oraz dieta. Odnosząc się do pielęgnacji, jej trzy podstawowe etapy to oczyszczanie, tonizacja i nawilżanie. Podczas oczyszczania skóry usuwamy z niej resztki kosmetyków, zanieczyszczenia związane z czynnikami środowiskowymi, martwy naskórek czy sebum. Jednak składniki używane do tego celu zaburzają neutralne, kwasowe pH skóry twarzy oraz ciała.

To właśnie tonik powoduje przywrócenie optymalnego pH naszej oczyszczonej skóry, która później może być poddawana procesowi nawilżenia z użyciem ulubionego serum i/lub kremu. Jeżeli nie mamy czasu, a zależy nam na dobrej kondycji oczyszczonej skóry, warto kroki pierwszy i drugi połączyć i rozważyć stosowanie płynów micelarnych. Są one tak zaprojektowane, aby skórę oczyszczały i pozostawiały stonizowaną. Dzięki temu etap użycia toniku wyrównującego pH skóry jest zbędny.

Dobór optymalnych dla naszej skóry kosmetyków warto wzbogacić o zrównoważoną dietę. Postawmy na bogate w minerały, antyoksydanty i składniki odżywcze warzywa i owoce. Strońmy od dużych ilości kawy, mięsa, produktów pszennych, napojów gazowanych i wysoko przetworzonej żywności.