Kannabinoidy – czym są i jak działają? Jaki mają wpływ na zdrowie?

Kannabinoidy to niezwykle intensywnie badana grupa składników pochodzenia roślinnego. Ogromne pieniądze kierowane ze źródeł państwowych oraz komercyjnych powodują, że wiemy o tych składnikach coraz więcej. Kto z nas nie słyszał o marihuanie lub olejku CBD? To najpopularniejsze produkty, które zawierają kannabinoidy. Jest ich jednak na rynku zdecydowanie więcej.  

Kannabinoidy – czym są? 

Kannabinoidy to grupa substancji chemicznych – ich nazwa wywodzi się od roślin, z których pierwotnie zostały wyizolowane, czyli konopi – cannabis. Są dobrze rozpuszczalne w rozpuszczalnikach niepolarnych (tłuszczach i alkoholach), nie rozpuszczają się natomiast w wodzie. 

Substancje te oddziałują z układem endokannabinoidowym znajdującym się w naszym organizmie. Do tej pory poznane są dwa typy receptorów budujących ten układ – CB₁ i CB₂. Receptory CB₁ są obecne w całym ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym. Ich największe nagromadzenie znajduje się w ośrodkach odpowiedzialnych za pamięć, emocje, funkcje poznawcze, ruch oraz modulację przewodzenia bólu. Receptory CB₂ natomiast są zlokalizowane w narządach wewnętrznych i strukturach układu odpornościowego. Ich obecność potwierdzono w niektórych zmianach nowotworowych.  

Rodzaje kannabinoidów 

Aktualnie znamy ponad 110 substancji zaliczanych do grona kannabinoidów. Znaczna ich część to fitoskładniki, czyli substancje aktywne pochodzenia roślinnego – kanabinoidy roślinne, naturalne. Pomimo intensywnych badań nad tą grupą związków chemicznych nadal wiemy o nich niewiele. Najbardziej przebadane z kanabinoidów to tetrahydrokannabinol – THC oraz jego izomer kannabidiol – CBD. Inni przedstawiciele tej grupy to np. kannabinol – CBN, kannabichromen – CBC, kannabidiwarin – CBDV.  

Kannabinoidy endogenne to substancje produkowane w naszym organizmie. Najintensywniej przebadane z nich to anandamid (AEA) i 2-arachidonyloglicerol (2AG). 

Kannabinoidy syntetyczne natomiast, jak ich nazwa sugeruje, są substancjami pozyskiwanymi w warunkach laboratoryjnych. Przykładowymi substancjami z tej grupy są nabilon oraz dronabinol – pochodne THC, które są składnikami dostępnych handlowo leków. 

Zastosowanie kannabinoidów 

Ze względu na oddziaływanie z układem nerwowym, działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne oraz wszelkie inne właściwości wpływające na polepszenie stanu zdrowia organizmu ludzkiego (i nie tylko) kannabinoidy są stosowane w różnorodnych preparatach.  

Najpopularniejsze ich użycie to cele prozdrowotne. Kannabinoidy znajdziemy w lekach i suplementach diety. THC i CBD pozyskiwane z naturalnych źródeł, ze względu na najwyższy stopień poznania ich właściwości, są najczęściej używane do produkcji tego typu preparatów.

Inne preparaty z tej grupy są wykorzystywane w medycynie paliatywnej. Potwierdzone jest, że THC w połączeniu z CBD łagodzi nudności wywoływane przez chemioterapię. Preparaty oparte na kannabinoidach stosuje się również w terapii bólu, zaburzeń odżywiania (oddziałują z ośrodkiem głodu), działania tarczycy, snu czy nastroju, padaczki, jaskry, astmy oskrzelowej, zespołu Tourett’a, a nawet autyzmu. Mało jest natomiast rzetelnych badań klinicznych, które jednoznacznie potwierdzałyby skuteczność tego typu medykamentów.  

Najpopularniejsze preparaty z kannabinoidami to tzw. medyczna marihuana oraz olejki CBD. Medyczna marihuana to lek, który może być zapisany pacjentowi przez lekarza, a kupiony legalnie wyłącznie w specjalnych miejscach dystrybucji np. aptekach. Powodem takiego stanu prawnego jest zawartość w tym preparacie THC, będącego substancją psychoaktywną. Olejki CBD (czasem mylnie nazywane olejami) rejestrowane są natomiast jako suplementy diety i możemy je zakupić w aptekach, sklepach internetowych, zielarskich. Co interesujące, na rynku dostępne są serie olejków CBD wyprodukowanych z myślą o naszych domowych czworonogach.  

Popularne są również kosmetyki i żywność zawierające kannabinoidy. Formulacje kosmetyków wykorzystują działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne tych naturalnych substancji chemicznych. Przykłady żywności konopnej to np. napoje roślinne czy olej konopny, które produkowane są z ziaren konopi, co ciekawe zawierają znacznie mniej kannabinoidów niż np. olejki produkowane z zielonych części roślin.  

Kannabinoidy – skutki uboczne 

Kannabinoidy uznawane są za stosunkowo bezpieczne substancje, jednak u osób wrażliwych mogą wywoływać pewne działania niepożądane. W przypadku CBD do najczęściej zgłaszanych dolegliwości zalicza się biegunkę, wahania apetytu i wagi oraz zmęczenie. THC natomiast wywołuje takie efekty niepożądane jak podwyższona akcja serca, problemy z koordynacją, suchość w ustach, czerwone oczy, spowolniony czas reakcji, problemy z pamięcią czy uczucie lęku lub rozdrażnienia. U osób podatnych może wywoływać uzależnienie, a zaprzestanie użytkowania klasyczne efekty odstawienia (np. rozdrażnienie). Skutki uboczne zażywania pozostałych kannabinoidów nadal są przedmiotem badań. 

Istnieją także przeciwwskazania do stosowania preparatów zawierających omawiane składniki aktywne. Mało jest lub brak badań nad ich wpływem na rozwój płodu, dlatego nie zaleca się lub wręcz zakazuje się (preparaty zawierające THC) ich stosowania przez osoby w ciąży. Ze względu na możliwość przenikania kannabinoidów do mleka matki również w okresie karmienia piersią stosowanie preparatów je zawierających jest niewskazane.