Wszawica łonowa – jak z nią walczyć?

Wszawicą (łac. Pediculosis) nazywamy zmiany skórne wywołane przez stawonogi – wszy ludzkie. Wyróżniamy wszawicę głowową, odzieżową i łonową. O ile głowowa dotyczy przede wszystkim dzieci (zarażenie ma miejsce w szkole i innych placówkach edukacyjnych), o tyle odmiana łonowa spotykana jest wśród dorosłych i występuje w okolicach intymnych. Charakteryzuje ją uporczywy świąd skóry, który występuje między innymi w okolicach wzgórka łonowego.

1. Przyczyny wszawicy łonowej
2. Jak rozpoznać wszy łonowe?
3. Jak leczyć wszawicę łonową?
4. Wszawica łonowa – najczęściej zadawane pytania

Wszawica łonowa to problem pasożytniczy, który wymaga natychmiastowego i zdecydowanego działania, aby zapobiec powikłaniom oraz zarażeniu partnera. W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda wesz łonowa, jak dochodzi do zakażenia oraz jakie są najczęstsze objawy wszawicy łonowej – od dokuczliwego świądu wzgórka łonowego po charakterystyczne, drobne gnidy przytwierdzone u nasady włosów. Przedstawiamy zalecane metody lecznicze, a także podpowiadamy czy istnieją bezpieczne domowe sposoby na wszy łonowe, jak prawidłowo zdezynfekować pościel i ubrania oraz kiedy niezbędna jest wizyta u lekarza dermatologa. 

Przyczyny wszawicy łonowej

Czynnikiem wywołującym jest wesz łonowa (Pediculus pubis) – zewnętrzny pasożyt, którego rozmiar (1,5-2 mm) jest mniejszy w porównaniu do wszy głowowej czy odzieżowej. Stawonogi te żywią się ludzką krwią, ale nie należą do gatunku, który przenosi poważne zakaźne choroby bakteryjne i wirusowe. Do zakażenia dochodzi najczęściej w sposób bliski i bezpośredni, tj. w czasie kontaktu płciowego, dlatego też ten rodzaj wszawicy najczęściej stwierdza się u osób dorosłych, ale do zakażenia może również dojść poprzez np. używanie wspólnych przedmiotów, tj. tych samych ręczników, wspólnej odzieży, czy spanie w jednej pościeli.

Charakterystyczną cechą tego pasożyta jest przytwierdzanie się do włosów tuż przy samej skórze. Mimo że zajmuje okolice owłosione ciała, praktycznie nie umiejscawia się w obrębie owłosionej skóry głowy.

Dojrzałe osobniki wszy łonowej są zazwyczaj jasnoszare, przez co niekiedy trudno jest dostrzec ich obecność w obrębie owłosienia – jest to możliwe dopiero po mechanicznym wyrwaniu włosa. W okresie ok. jednego miesiąca samiczka składa 200-300 jaj, które dojrzewają w ciągu 2-3 tygodni. Jaja (nazywane inaczej gnidami) przytwierdzane są do włosów tuż nad powierzchnią skóry.

Jak rozpoznać wszy łonowe?

Pasożyt ten, jak sama nazwa wskazuje, najczęściej zajmuje okolicę łonową, ale w rzadszych przypadkach może rozprzestrzeniać się i bytować na włosach okolicy brzucha, ud, pachwin, pach, a nawet brwi i rzęs (zwłaszcza u dzieci). Objawy zarażenia pojawiają się najczęściej po kilku tygodniach od zakażenia i zazwyczaj dopiero wtedy dochodzi do rozpoznania zakażenia.

1. Dominującym objawem tej choroby wenerycznej jest świąd, który nasila się w nocy.
2. W większości przypadków stwierdza się obecność tzw. plam błękitnych (maculae coeruleae) – są to plamy koloru sinofioletowego lub szarawego, zlokalizowane głównie na skórze brzucha, ud i klatki piersiowej, które powstają w miejscu ukąszenia przez wszy i są wynikiem rozpadu (hemolizy) krwinek czerwonych.
3. Nadmierny świąd i intensywne drapanie może doprowadzić do powstania ran i wtórnych zakażeń bakteryjnych.
4. W bardziej zaawansowanych przypadkach wszawicy łonowej może również dojść do powiększenia regionalnych (pachwinowych) węzłów chłonnych.

Choć wszawica łonowa występuje głównie u osób dorosłych, to pasożyt może zaatakować nawet dzieci. U dzieci – z racji częstszego zajmowania brwi i rzęs – świąd i pocieranie oczu prowadzi do podrażnienia tej okolicy i może przyczynić się do rozwoju wtórnych infekcji, czego wyrazem jest zapalenie brzegów powiek oraz spojówek.

Wszawica łonowa różni się od innych rodzajów wszawicy między innymi tym, że zaliczana jest do chorób wenerycznych i może współistnieć z innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową.

Jak leczyć wszawicę łonową?

W przypadku wystąpienia objawów wszy łonowej należy skonsultować się z lekarzem dermatologiem. Na rynku możemy znaleźć wiele preparatów zwalczających wszawicę. Bardzo skutecznym i mało toksycznym lekiem jest 1% permetryna (w postaci kremu, szamponu), a także preparaty zawierające w swoim składzie dimetikon i cyklometikon (w postaci płynów, lotionów, szamponów, roztworów), które cechują się szybkim czasem działania (10-15 minut) i które można bezpiecznie stosować u dzieci, kobiet w ciąży i karmiących piersią. Po leczeniu należy regularnie sprawdzać, czy w dalszym ciągu obecne są gnidy lub wszy, a w przypadku stwierdzenia ich obecności kurację należy powtórzyć.

W czasie leczenia należy również pamiętać o częstej zmianie pościeli, ręczników i bielizny, które należy wyprać w wysokiej temperaturze. W przypadku współistnienia wtórnych zakażeń bakteryjnych zmian skórnych lekarz może przepisać antybiotyki stosowane miejscowo.

Wszawica łonowa – najczęściej zadawane pytania

Czy wszy łonowe mogą pojawić się bez kontaktu seksualnego?

Tak, choć najczęściej do zakażenia dochodzi podczas bliskiego kontaktu seksualnego. Rzadziej wszy łonowe mogą przenieść się przez wspólne ubrania, ręczniki lub pościel.

Jak długo utrzymuje się świąd po wyleczeniu wszawicy?

Świąd może utrzymywać się jeszcze przez kilka dni po skutecznym leczeniu. Jeśli nie ustępuje lub się nasila, warto skonsultować się z lekarzem, ponieważ może to oznaczać, że leczenie nie było skuteczne

Czy golenie pomaga na wszy łonowe?

Nie, samo golenie nie eliminuje wszy łonowych i nie zastępuje leczenia preparatem przeciw wszawicy.

Czy partner musi być leczony, jeśli nie ma objawów?

Tak, obecni i niedawni partnerzy seksualni powinni zostać zbadani i leczeni, nawet jeśli nie mają objawów. Ma to na celu zapobieganie ponownemu zakażeniu.