Strefa okazji
Nowości
Krótkie daty
Muscymol, Muscimolum - Zastosowanie, działanie, opis
Podstawowe informacje o muscymolu
- Rok wprowadzenia na rynek
-
Lek nie został wprowadzony na rynek
- Substancje aktywne
-
muscymol
- Działanie muscymolu
-
psychostymulujące, psychoaktywne
- Układy narządowe
-
układ nerwowy i narządy zmysłów
- Rys historyczny muscymolu
-
Muscymol jest niewielką cząsteczką organiczną należącą do pochodnych izoksazolu, która została wyizolowana w latach 60. XX wieku jako główny związek odpowiedzialny za działanie psychoaktywne muchomora czerwonego (Amanita muscaria). Wcześniej sądzono, że za efekty neuropsychiczne tego grzyba odpowiada przede wszystkim kwas ibotenowy, jednak dalsze badania wykazały, że w organizmie ulega on przemianom właśnie do cząsteczki muscymolu, który jest związkiem aktywnie oddziałującym na ośrodkowy układ nerwowy. Odkrycie to miało istotne znaczenie dla neurofarmakologii, ponieważ muscymol okazał się jednym z pierwszych znanych silnych agonistów receptorów GABA.
Wkrótce po identyfikacji mechanizmu działania pojawiło się zainteresowanie potencjalnym wykorzystaniem muscymolu w lecznictwie. Ponieważ receptor GABA odgrywa kluczową rolę w hamowaniu aktywności neuronów, muscymol był rozważany jako możliwy lek w chorobach neurologicznych i psychiatrycznych, takich jak padaczka, choroba Huntingtona, zaburzenia ruchowe czy schizofrenia. W latach 70. i 80. przeprowadzono ograniczone badania kliniczne i próby terapeutyczne, jednak ich wyniki były rozczarowujące. Substancja wykazywała zbyt silne i trudne do kontrolowania działanie ośrodkowe, powodowała sedację, zaburzenia percepcji i świadomości, a jej indeks terapeutyczny był stosunkowo wąski. W konsekwencji muscymol nigdy nie został zarejestrowany jako lek ani dopuszczony do rutynowego stosowania klinicznego w żadnym kraju.
Mimo to cząsteczka znalazła trwałe miejsce w badaniach naukowych. Do dziś jest szeroko stosowana w neurobiologii jako narzędzie eksperymentalne, umożliwiające czasowe i odwracalne „wyciszanie” określonych obszarów mózgu, np. w badaniach funkcjonalnych u zwierząt oraz w niektórych procedurach neurochirurgicznych o charakterze badawczym. Dzięki temu muscymol przyczynił się do znacznego postępu w zrozumieniu roli układu GABA-ergicznego w mózgu.
Równolegle do prób bezpośredniego zastosowania muscymolu rozpoczęto intensywne prace nad syntetycznymi analogami, które miały zachować korzystne właściwości farmakologiczne, a jednocześnie cechować się lepszym profilem bezpieczeństwa. Najbardziej znanym przykładem jest gaboksadol (THIP) – syntetyczny agonista receptorów GABA, inspirowany strukturą i działaniem muscymolu. Gaboksadol był badany jako potencjalny lek nasenny i przeciwpadaczkowy, a także w zaburzeniach neurologicznych, jednak ostatecznie również nie został dopuszczony do obrotu z powodu działań niepożądanych i niewystarczającej przewagi nad istniejącymi terapiami. Inne analogi i pochodne pozostały głównie w sferze badań przedklinicznych.
W dniu 7 maja 2025 r. zostało ogłoszone rozporządzenie Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych. Do wykazu dodano m.in. muscymol. (Dz. U. z 2025 r., poz. 598).
- Wzór sumaryczny muscymolu
-
C4H6N2O2
Spis treści
- Wskazania do stosowania muscymolu
- Dawkowanie muscymolu
- Wpływ muscymolu na prowadzenie pojazdów
- Skutki uboczne
- Objawy przedawkowania muscymolu
- Mechanizm działania muscymolu
- Wchłanianie muscymolu
- Metabolizm muscymolu
- Wydalanie muscymolu
Wskazania do stosowania muscymolu
Muscymol ani produkty zawierające wyciągi z muchomora czerwonego nie są zarejestrowane jako leki i nie posiadają dopuszczenia do obrotu w żadnych wskazaniach medycznych, ani w Polsce, ani w innych krajach Unii Europejskiej, ani w systemach regulacyjnych takich jak amerykańska Agencja Żywności i Leków.
Dotychczasowe badania nad muscymolem miały charakter wyłącznie eksperymentalny lub przedkliniczny, a nieliczne próby kliniczne nie doprowadziły do wykazania korzystnego stosunku skuteczności do bezpieczeństwa. W szczególności nie istnieją zatwierdzone wskazania terapeutyczne obejmujące leczenie depresji, zaburzeń lękowych, padaczki, bólu ani innych schorzeń neurologicznych czy psychiatrycznych.
W konsekwencji wszelkie twierdzenia sugerujące lecznicze działanie muscymolu lub Amanita muscaria nie znajdują potwierdzenia w aktualnej wiedzy medycznej ani w obowiązujących rejestrach produktów leczniczych, a stosowanie tych substancji w celach zdrowotnych odbywa się poza systemem medycyny opartej na dowodach i wiąże się z istotnym ryzykiem dla pacjenta stosującego tego typu produkty.
Dawkowanie muscymolu
Nie istnieją informacje dotyczące zatwierdzonego przez organy medyczne dawkowania, ponieważ żaden produkt nie został zarejestrowany w lecznictwie.
Ciekawostką dotyczącą muscynolu oraz wyciągów z muchomora czerwonego jest temat tzw. mikrodawkowania, który odnosi się do regularnego przyjmowania bardzo małych ilości suszonych owocników Amanita muscaria lub produktów zawierających muscymol, w dawkach deklarowanych przez użytkowników jako „podprogowe”, czyli niewywołujące wyraźnych efektów psychotropowych. Praktyka ta stanowi potencjalne zagrożenie dla zdrowia i nie może być uznana za formę interwencji terapeutycznej ani profilaktycznej w świetle aktualnej wiedzy medycznej. Produkty zawierające muscymol nie zostały zarejestrowane właśnie ze względów bezpieczeństwa, a stosowanie jakiekolwiek "mikrodawki" może nieść ze sobą wystąpienie działań niepożądanych.
Wpływ muscymolu na prowadzenie pojazdów
Muscymol może spowodować wystąpienie objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego, co może upośledzić zdolność prowadzenia pojazdów i być przyczyną wypadku.
Skutki uboczne
- bóle brzucha
- nudności
- wymioty
- zawroty głowy
- halucynacje
- omamy z dezorientacją
- ciężkie zaburzenia czynności nerek
Działania niepożądane zostały podzielone ze względu na częstotliwość występowania u pacjentów. (Klasyfikacja MdDRA)
- Bardzo często
- (≥1/10)
- Często
- (≥1/100 do <1/10)
- Niezbyt często
- (≥1/1000 do <1/100)
- Rzadko
- (≥1/10 000 do < 1/1000)
- Bardzo rzadko
- (<1/10 000)
- Częstość nieznana
- Nie można ocenić na podstawie dostępnych danych
Objawy przedawkowania muscymolu
Przedawkowanie muscymolu prowadzi głównie do zaburzeń ze strony ośrodkowego układu nerwowego i układu pokarmowego. Najczęściej występują objawy takie jak: nudności, wymioty, ból brzucha, zawroty głowy, senność, dezorientacja, pobudzenie oraz zaburzenia koordynacji.
Charakterystyczne są także omamy, zaburzenia percepcji czasu i przestrzeni, rozszerzenie źrenic, suchość skóry i błon śluzowych oraz zaburzenia widzenia.
W ciężkich przypadkach mogą wystąpić drgawki, znaczne zaburzenia świadomości aż do śpiączki, zaburzenia oddychania oraz utrata przytomności. Przedawkowanie stanowi stan potencjalnie zagrażający życiu i wymaga interwencji medycznej.
Mechanizm działania muscymolu
Muscymol jest silnym, pełnym agonistą receptora GABA, aktywującym receptor głównego hamującego neuroprzekaźnika w mózgu – kwasu γ-aminomasłowego (GABA). Substancja czynna wiąże się z tym samym miejscem kompleksu receptora GABA co sam kwas γ-aminomasłowy.
Naśladując działanie GABA, muscymol aktywuje te same receptory, powodując otwarcie kanałów chlorkowych i następczą hiperpolaryzację neuronów. Prowadzi to do zmniejszenia pobudliwości neuronalnej i wyciszenia ośrodkowego układu nerwowego.
Wchłanianie muscymolu
Muscymol szybko wchłania się po przyjęciu doustnym.
Metabolizm muscymolu
Przemiany muscymolu zachodzą przy udziale transaminazy kwasu γ-aminomasłowego. Powstające metabolity mogą przyczyniać się do toksyczności tej substancji. Ponadto, niektóre badania wskazują, że część dawki muscymolu przy udziale dekarboksylazy kwasu glutaminowego może ulegać przekształceniu do kwasu ibotenowego, który również wykazuje działanie toksyczne.
Wydalanie muscymolu
Muscymol oraz jego pochodne są wydalane z moczem.
