Semaglutyd, Semaglutidum - Zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o semaglutydzie

Rok wprowadzenia na rynek
2017
Substancje aktywne
semaglutidum
Działanie semaglutydu
przeciwcukrzycowe (hipoglikemizujące; zmniejsza stężenie glukozy we krwi), zmniejsza masę ciała (odchudzające)
Postacie semaglutydu
roztwór do wstrzykiwań, tabletki
Układy narządowe
układ endokrynny (dokrewny)
Specjalności medyczne
Diabetologia
Rys historyczny semaglutydu

Semaglutyd jest analogiem ludzkiego glukagonopodobnego peptydu-1 (GLP-1). Lek został zatwierdzony w Stanach Zjednoczonych w grudniu 2017 roku w postaci roztworu do wstrzykiwań. Lek w formie doustnej został dopuszczony do obrotu w 2019 roku. W 2021 roku amerykańska Agencja Żywności i Leków dopuściła semaglutyd w leczeniu otyłości, co sprawia że jest to pierwszy od 2014 roku lek dopuszczony w tym wskazaniu. 

Wzór sumaryczny semaglutydu

C187H291N45O59

Spis treści

Wybrane produkty lecznicze dopuszczone do obrotu w RP zawierające semaglutyd

Wskazania do stosowania semaglutydu

Semaglutyd jest zarejestrowany w leczeniu cukrzycy typu 2 jako uzupełnienie odpowiedniej diety i zwiększonej aktywności fizycznej. W zależności od konkretnego produktu leczniczego może być stosowany zarówno w monoterapii, u pacjentów, u których metformina jest niewłaściwa ze względu na przeciwwskazania lub nietolerancję, jak również w terapii skojarzonej z innymi lekami przeciwcukrzycowymi.

Wskazania, w których semaglutyd może być stosowany, oraz miejsce danego preparatu w schemacie leczenia zależą od konkretnego produktu leczniczego i jego Charakterystyki Produktu Leczniczego. Nie należy zatem utożsamiać wskazań wszystkich preparatów zawierających semaglutyd, ponieważ mogą one różnić się między sobą drogą podania, dawkowaniem oraz zakresem zarejestrowanych wskazań.

W Stanach Zjednoczonych semaglutyd został również zarejestrowany w leczeniu przewlekłej kontroli masy ciała u osób dorosłych z otyłością (BMI ≥30 kg/m²) lub z nadwagą (BMI ≥27 kg/m²) i co najmniej jednym schorzeniem związanym z masą ciała, takim jak nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia lub cukrzyca typu 2. Farmakoterapia powinna być stosowana jako uzupełnienie odpowiedniej diety oraz zwiększonej aktywności fizycznej.

Wskazanie dotyczące kontroli masy ciała należy odróżnić od wskazania do leczenia cukrzycy typu 2. W Stanach Zjednoczonych semaglutyd jest stosowany w różnych produktach leczniczych i w różnych dawkach, zależnie od wskazania, dlatego informacje dotyczące jednego preparatu nie powinny być automatycznie przenoszone na pozostałe produkty zawierające tę substancję czynną.

Dawkowanie semaglutydu

W zależności od produktu leczniczego i wskazania semaglutyd może być podawany podskórnie raz w tygodniu lub doustnie raz na dobę. Schemat dawkowania należy zawsze dostosować do konkretnego produktu leczniczego, jego wskazania oraz aktualnej Charakterystyki Produktu Leczniczego.

Podskórne podawanie semaglutydu

Semaglutyd podawany podskórnie może być wstrzykiwany w okolicę brzucha, uda lub ramienia. Podanie może odbywać się niezależnie od posiłków. W przypadku kolejnych wstrzyknięć zaleca się rotację miejsc podawania.

W leczeniu cukrzycy typu 2, w przypadku preparatów stosowanych w schemacie rozpoczynającym się od dawki 0,25 mg, semaglutyd podaje się początkowo w dawce 0,25 mg raz w tygodniu przez 4 tygodnie. Następnie dawkę zwiększa się do 0,5 mg raz w tygodniu. W zależności od odpowiedzi na leczenie i tolerancji dawkę można następnie zwiększać, zachowując co najmniej 4-tygodniowy odstęp pomiędzy kolejnymi etapami zwiększania dawki. W przypadku preparatów, dla których przewidziano dawkę 2 mg, jest ona maksymalną dawką podawaną raz w tygodniu.

Semaglutyd może być stosowany w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi. U pacjentów leczonych jednocześnie insuliną lub pochodną sulfonylomocznika może być konieczne rozważenie zmniejszenia dawki tych leków w celu ograniczenia ryzyka hipoglikemii. W takich przypadkach wskazane jest odpowiednie monitorowanie stężenia glukozy we krwi.

W przypadku pominięcia dawki semaglutydu podawanego raz w tygodniu należy postępować zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego danego preparatu. W przypadku preparatów, dla których obowiązuje zasada 5 dni, jeżeli od planowanego terminu podania minęło nie więcej niż 5 dni, pominiętą dawkę należy podać możliwie szybko, a następnie powrócić do ustalonego schematu cotygodniowego. Jeżeli minęło więcej niż 5 dni, pominiętą dawkę należy pominąć i podać kolejną dawkę w zwykłym, zaplanowanym dniu.

Zmiana dnia tygodnia podawania jest odrębną kwestią od pominięcia dawki. W przypadku preparatów, dla których dopuszczono taką zmianę, pomiędzy kolejnymi dawkami powinien zostać zachowany odstęp wynoszący co najmniej 72 godziny.

Doustne podawanie semaglutydu

Doustny semaglutyd stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2 jest podawany raz na dobę. W klasycznym schemacie dawkowania leczenie rozpoczyna się od 3 mg raz na dobę przez 30 dni, następnie dawkę zwiększa się do 7 mg raz na dobę. Jeżeli uzyskana odpowiedź kliniczna jest niewystarczająca, a lek jest dobrze tolerowany, dawkę można zwiększyć zgodnie z aktualną Charakterystyką Produktu Leczniczego danego preparatu.

Należy podkreślić, że 14 mg nie powinno być obecnie określane jako uniwersalna maksymalna dawka doustnego semaglutydu, ponieważ aktualne schematy doustnego semaglutydu obejmują również wyższe dawki w określonych preparatach i wskazaniach. Dlatego dawkę maksymalną należy określać zawsze na podstawie konkretnego produktu leczniczego.

Doustny semaglutyd należy przyjmować na czczo, po okresie nocnego pozostawania na czczo wynoszącym co najmniej 8 godzin, po przebudzeniu, popijając niewielką ilością wody — nie więcej niż około 120 ml. Po przyjęciu tabletki należy odczekać co najmniej 30 minut przed spożyciem posiłku, wypiciem innych płynów lub przyjęciem innych doustnych produktów leczniczych. Zasady te mają istotne znaczenie dla prawidłowego wchłaniania semaglutydu.

Nie należy przyjmować doustnego semaglutydu razem z jedzeniem ani popijać go większą ilością płynu niż zalecana, ponieważ może to istotnie zmniejszyć jego ekspozycję ogólnoustrojową.

Semaglutyd w leczeniu otyłości i kontroli masy ciała

W leczeniu otyłości semaglutyd podawany podskórnie stosuje się w schemacie stopniowego zwiększania dawki, którego celem jest poprawa tolerancji leczenia i ograniczenie częstości występowania działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego.

Standardowy schemat podawania podskórnego obejmuje:

  • tygodnie 1–4: 0,25 mg raz w tygodniu,
  • tygodnie 5–8: 0,5 mg raz w tygodniu,
  • tygodnie 9–12: 1,0 mg raz w tygodniu,
  • tygodnie 13–16: 1,7 mg raz w tygodniu,
  • od 17. tygodnia: 2,4 mg raz w tygodniu.

Dawkę zwiększa się co 4 tygodnie, o ile poprzednia dawka jest dobrze tolerowana. W przypadku wystąpienia nasilonych działań niepożądanych można rozważyć opóźnienie zwiększenia dawki lub powrót do poprzednio stosowanej dawki, zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego.

2,4 mg raz w tygodniu jest standardową dawką podtrzymującą w leczeniu otyłości. W aktualnych zaleceniach dotyczących określonej grupy dorosłych pacjentów z otyłością możliwe jest również zastosowanie dawki 7,2 mg raz w tygodniu, po odpowiednim okresie leczenia dawką 2,4 mg i zgodnie z kryteriami określonymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego.

Schemat dawkowania semaglutydu w leczeniu otyłości nie powinien być automatycznie utożsamiany ze schematem stosowanym w leczeniu cukrzycy typu 2. Dawka, tempo zwiększania dawki oraz dawka podtrzymująca zależą od konkretnego produktu leczniczego, wskazania oraz aktualnej Charakterystyki Produktu Leczniczego.

Ponadto należy odrębnie traktować doustne preparaty semaglutydu przeznaczone do leczenia cukrzycy typu 2 oraz doustne preparaty semaglutydu stosowane w kontroli masy ciała, ponieważ ich schematy dawkowania nie muszą być takie same.

Przeciwskazania do stosowania semaglutydu

Stosowanie semaglutydu jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na semaglutyd lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w danym produkcie leczniczym.

Wystąpienie w przeszłości reakcji nadwrażliwości na semaglutyd stanowi zatem przeciwwskazanie do jego ponownego zastosowania. W przypadku wystąpienia ciężkiej reakcji nadwrażliwości podczas leczenia, w tym reakcji anafilaktycznej lub obrzęku naczynioruchowego, należy przerwać stosowanie leku i wdrożyć odpowiednie postępowanie medyczne.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania semaglutydu

Podczas stosowania semaglutydu często występują działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, w szczególności nudności, wymioty i biegunka. Objawy te mogą prowadzić do odwodnienia, dlatego podczas leczenia należy zwracać szczególną uwagę na odpowiednie nawodnienie organizmu. Jest to szczególnie istotne u pacjentów narażonych na pogorszenie czynności nerek. W przypadku nasilonych lub utrzymujących się wymiotów albo biegunki wskazana jest ocena stanu nawodnienia pacjenta i, w razie potrzeby, odpowiednie uzupełnianie płynów i elektrolitów.

Semaglutyd nie jest zamiennikiem insuliny i nie powinien być stosowany jako substytut insuliny u pacjentów wymagających insulinoterapii. Nagłe odstawienie lub istotne zmniejszenie dawki insuliny bez odpowiedniego nadzoru medycznego może prowadzić do pogorszenia kontroli glikemii i, u pacjentów z niedoborem insuliny, do wystąpienia cukrzycowej kwasicy ketonowej. Semaglutyd nie jest wskazany w leczeniu cukrzycy typu 1.

Podczas leczenia semaglutydem obserwowano przypadki ostrego zapalenia trzustki. Pacjenci powinni zostać poinformowani o charakterystycznych objawach, takich jak utrzymujący się, silny ból brzucha, niekiedy promieniujący do pleców. W przypadku podejrzenia ostrego zapalenia trzustki należy przerwać stosowanie semaglutydu i przeprowadzić odpowiednią diagnostykę. U pacjentów z przebytym zapaleniem trzustki należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ doświadczenie dotyczące stosowania semaglutydu w tej grupie jest ograniczone.

U pacjentów z cukrzycą typu 2 i współistniejącą retinopatią cukrzycową należy uwzględnić możliwość pogorszenia retinopatii, szczególnie w przypadku szybkiej poprawy kontroli glikemii. Pacjenci z retinopatią cukrzycową powinni pozostawać pod odpowiednią kontrolą okulistyczną. Nie należy jednak formułować ogólnego zalecenia, że u wszystkich pacjentów z retinopatią cukrzycową dawki semaglutydu przekraczające 1 mg tygodniowo są przeciwwskazane. Decyzja dotycząca dawkowania powinna uwzględniać konkretny produkt leczniczy, wskazanie oraz aktualną Charakterystykę Produktu Leczniczego.

W przypadku jednoczesnego stosowania semaglutydu z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika zwiększa się ryzyko wystąpienia hipoglikemii. W takich sytuacjach może być konieczne rozważenie zmniejszenia dawki insuliny lub pochodnej sulfonylomocznika. Pacjentów należy odpowiednio monitorować pod kątem występowania hipoglikemii, zwłaszcza podczas rozpoczynania leczenia i zwiększania dawki semaglutydu.

W przypadku doustnego semaglutydu należy przestrzegać zaleceń dotyczących sposobu przyjmowania produktu, ponieważ jego biodostępność po podaniu doustnym jest mała i zależy od warunków przyjmowania leku. Tabletkę należy przyjmować na czczo, popijając niewielką ilością wody, a następnie odczekać co najmniej 30 minut przed spożyciem posiłku, wypiciem innych płynów lub przyjęciem innych doustnych produktów leczniczych. Nieprawidłowe przyjmowanie leku może zmniejszyć jego ekspozycję i skuteczność.

Brak wystarczającej odpowiedzi klinicznej na leczenie semaglutydem nie powinien być automatycznie przypisywany wyłącznie małej biodostępności postaci doustnej. Na skuteczność leczenia wpływają również między innymi przestrzeganie zaleceń dotyczących przyjmowania leku, zastosowana dawka, czas trwania terapii, indywidualna odpowiedź pacjenta oraz charakterystyka kliniczna pacjenta. W przypadku niedostatecznej odpowiedzi na leczenie należy ocenić prawidłowość stosowania leku, tolerancję oraz zasadność dalszej modyfikacji terapii.

W przypadku pacjentów z ciężką niewydolnością serca (NYHA IV) należy uwzględnić ograniczone doświadczenie kliniczne dotyczące stosowania niektórych produktów zawierających semaglutyd w tej grupie pacjentów. Nie powinno się jednak formułować uniwersalnego stwierdzenia, że semaglutyd jest przeciwwskazany lub zawsze „niezalecany” u pacjentów z niewydolnością serca klasy IV, bez odniesienia do konkretnego produktu leczniczego i jego aktualnej Charakterystyki Produktu Leczniczego.

Interakcje semaglutydu z innymi substancjami czynnymi

Zwiększenie ryzyka wystąpienia stanu zapalnego trzustki podczas jednoczesnego stosowania.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Beksaroten (Bexarotene) inne leki przeciwnowotworowe
Blinatumomab (Blinatumomab) przeciwciała monoklonalne - przeciwnowotworowe i immunosupresyjne
Ryzyko osłabienia działania semaglutydu oraz wzrostu stężenia glukozy w osoczu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Asenapina (Asenapine) neuroleptyki atypowe
Atazanawir (Atazanavir) inne substancje przeciwwirusowe działające bezpośrednio na wirusy
Cerytynib (Ceritinib) inhibitory kinazy białkowej
Ciprofloksacyna (Ciprofloxacin) fluorochinolony
Danazol (Danazol) testosteron i pochodne
Darunawir (Darunavir) inhibitory proteazy HIV
Fenylefryna (Phenylephrine) agoniści receptorów alfa-1 adrenergicznych
Fenytoina (Phenytoin) leki przeciwpadaczkowe - blokujące kanały sodowe i stabilizujące błony neuronów
Formoterol (Formoterol) agoniści receptorów beta-2 adrenergicznych
Furosemid (Furosemide) leki moczopędne, diuretyk - pętlowe
Hydrochlorotiazyd (Hydrochlorothiazide) leki moczopędne, diuretyk - tiazydy i tiazydopodobne
Indapamid (Indapamide) sulfonamidy
Klozapina (Clozapine) neuroleptyki atypowe
Lewofloksacyna (Levofloxacin) fluorochinolony
Norfloksacyna (Norfloxacin) fluorochinolony
Pseudoefedryna (Pseudoephedrine) agoniści receptorów alfa- i beta-adrenergicznych
Salmeterol (Salmeterol) agoniści receptorów beta-2 adrenergicznych
Takrolimus (Tacrolimus) inhibitory kalcyneuryny
Torasemid (Torasemide) leki moczopędne, diuretyk - pętlowe
Triamcynolon (Triamcinolone) glikokortykosteroidy
Efedryna (Ephedrine) agoniści receptorów alfa- i beta-adrenergicznych
Wilanterol (Vilanterol) agoniści receptorów beta-2 adrenergicznych
Ryzyko osłabienia działania semaglutydu oraz wzrostu stężenia glukozy w osoczu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Betametazon (Betamethasone) glikokortykosteroidy
Deksametazon (Dexamethasone) glikokortykosteroidy
Fludrokortyzon (Fludrocortisone) mineralokortykosteroidy
Hydrokortyzon (Hydrocortisone) glikokortykosteroidy
Metyloprednizolon (Methylprednisolone) glikokortykosteroidy
Prednizolon (Prednisolone) glikokortykosteroidy
Prednizon (Prednisone) glikokortykosteroidy
Ryzyko nasilenia działania semaglutydu i spadku stężenia glukozy w osoczu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Bortezomib (Bortezomib) inne leki przeciwnowotworowe
Ciprofloksacyna (Ciprofloxacin) fluorochinolony
Lewofloksacyna (Levofloxacin) fluorochinolony
Moksyfloksacyna (Moxifloxacin) fluorochinolony
Norfloksacyna (Norfloxacin) fluorochinolony
Ryzyko wzrostu stężenia glukozy w osoczu i zmniejszenia skuteczności przyjmowanej dawki semaglutydu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Cyproteron (Cyproterone acetate) inne leki hormonalne
Dabrafenib (Dabrafenib) inhibitory kinazy białkowej
Megestrol (Megestrol) inne leki przeciwnowotworowe
Brygatynib (Brigatinib) inhibitory kinazy białkowej
Ryzyko wzrostu stężenia glukozy w osoczu i zmniejszenia skuteczności przyjmowanej dawki semaglutydu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Dezogestrel (Desogestrel) progestageny
Etynyloestradiol (Ethinylestradiol) estrogeny naturalne i syntetyczne
Lewonorgestrel (Levonorgestrel) progestageny
Medroksyprogesteron (Medroxyprogesterone) progestageny
Progesteron (Progesterone) progesteron i gestageny
Estradiol (Estradiol) estrogeny naturalne i syntetyczne
Ryzyko wystąpienia ciężkiej hipoglikemii.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Gliklazyd (Gliclazide) doustne leki przeciwcukrzycowe - pochodne sulfonylomocznika
Glikwidon (Gliquidone) doustne leki przeciwcukrzycowe - pochodne sulfonylomocznika
Glimepiryd (Glimepiride) doustne leki przeciwcukrzycowe - pochodne sulfonylomocznika
Glipizyd (Glipizide) doustne leki przeciwcukrzycowe - pochodne sulfonylomocznika
Insulina Aspart (Insulin aspart) insuliny
Insulina Degludec (Insulin degludec) insuliny
Insulina Detemir (Insulin detemir) insuliny
Insulina Glargine (Insulin glargine) insuliny
Insulina Glulizynowa (Insulin glulisine) insuliny
Insulina Izofanowa (Insulin isophane) insuliny
Insulina Lispro (Insulin lispro) insuliny
Insulina Neutralna (Insulin human) insuliny
Linagliptyna (Linagliptin) doustne leki przeciwcukrzycowe - gliptyny - inhibitor peptydazy dipeptydylowej IV (DPP-4)
Nateglinid (Nateglinide) doustne leki przeciwcukrzycowe - INNE
Pegwisomant (Pegvisomant) inne leki hormonalne
Repaglinid (Repaglinide) doustne leki przeciwcukrzycowe - glinidy
Saksagliptyna (Saxagliptin) doustne leki przeciwcukrzycowe - gliptyny - inhibitor peptydazy dipeptydylowej IV (DPP-4)
Sitagliptyna (Sitagliptin) doustne leki przeciwcukrzycowe - gliptyny - inhibitor peptydazy dipeptydylowej IV (DPP-4)
Sunitynib (Sunitinib) inne leki przeciwnowotworowe
Wildagliptyna (Vildagliptin) doustne leki przeciwcukrzycowe - gliptyny - inhibitor peptydazy dipeptydylowej IV (DPP-4)
Ryzyko wystąpienia hipoglikemii spowodowanej zmniejszeniem masy ciała.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Orlistat (Orlistat) inhibitory lipazy

Interakcje semaglutydu z pożywieniem

W przypadku doustnego semaglutydu sposób przyjmowania leku ma istotny wpływ na jego wchłanianie. Semaglutyd należy przyjmować na czczo, po co najmniej 8 godzinach pozostawania na czczo, po przebudzeniu, popijając niewielką ilością wody, nie większą niż około 120 ml. Następnie należy odczekać co najmniej 30 minut przed spożyciem posiłku, wypiciem innych płynów lub przyjęciem innych doustnych produktów leczniczych.

Przyjęcie doustnego semaglutydu wraz z pokarmem lub w zbyt krótkim odstępie czasu przed spożyciem posiłku może istotnie zmniejszyć jego ekspozycję ogólnoustrojową i skuteczność. Również przyjęcie tabletki z większą ilością wody może zmniejszać jej wchłanianie. Z tego względu przestrzeganie zaleceń dotyczących przyjmowania leku na czczo oraz ilości wody ma istotne znaczenie dla uzyskania odpowiedniej ekspozycji na semaglutyd.

W przypadku semaglutydu podawanego podskórnie obecność pokarmu w przewodzie pokarmowym nie ma istotnego wpływu na jego wchłanianie, dlatego lek może być podawany niezależnie od posiłków.

Wpływ semaglutydu na prowadzenie pojazdów

Semaglutyd nie wywiera bezpośredniego lub wywiera niewielki wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Należy jednak uwzględnić możliwość wystąpienia hipoglikemii, szczególnie u pacjentów stosujących semaglutyd jednocześnie z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika.

Wystąpienie hipoglikemii może powodować zaburzenia koncentracji, zawroty głowy, zaburzenia widzenia, osłabienie lub zaburzenia świadomości, a tym samym istotnie ograniczać zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Pacjenci stosujący semaglutyd w skojarzeniu z insuliną lub pochodną sulfonylomocznika powinni być poinformowani o ryzyku hipoglikemii oraz o konieczności zachowania odpowiednich środków ostrożności podczas prowadzenia pojazdów.

Ryzyko hipoglikemii podczas stosowania semaglutydu w monoterapii lub w skojarzeniu z lekami przeciwcukrzycowymi, które nie powodują istotnego zwiększenia wydzielania insuliny niezależnie od stężenia glukozy, jest małe.

Inne rodzaje interakcji

Substancja czynna przyspiesza opróżnianie żołądka co może spowodować zmniejszenie wchłaniania niektórych leków, których absorpcja zachodzi w żołądku. 

Wpływ semaglutydu na ciążę

Stosowanie semaglutydu nie jest zalecane w okresie ciąży. Dane dotyczące stosowania semaglutydu u kobiet w ciąży są niewystarczające, natomiast badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały działanie toksyczne na reprodukcję, w tym zwiększenie częstości utraty zarodków oraz występowanie niekorzystnego wpływu na rozwój potomstwa. Ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu semaglutydu nie należy stosować w okresie ciąży.

Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną metodę antykoncepcji podczas leczenia semaglutydem. W przypadku planowania ciąży leczenie należy przerwać co najmniej 2 miesiące przed planowanym zajściem w ciążę, ze względu na długi okres eliminacji semaglutydu z organizmu.

W przypadku stwierdzenia ciąży podczas stosowania semaglutydu leczenie należy przerwać. Semaglutyd nie powinien być również stosowany w okresie karmienia piersią, ponieważ brak jest wystarczających danych dotyczących przenikania substancji do mleka kobiecego oraz jej wpływu na karmione dziecko.

Wpływ semaglutydu na laktację

Brak jest wystarczających danych dotyczących stosowania semaglutydu u kobiet karmiących piersią. Ze względu na dużą masę cząsteczkową semaglutydu jego przenikanie do mleka kobiecego można uznać za mało prawdopodobne, jednak nie można go całkowicie wykluczyć. W badaniach na zwierzętach semaglutyd był wykrywany w mleku samic karmiących.

Ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania semaglutydu podczas karmienia piersią oraz brak możliwości wykluczenia potencjalnego wpływu substancji na karmione dziecko, stosowanie semaglutydu podczas karmienia piersią nie jest zalecane. Decyzję o rozpoczęciu lub kontynuowaniu leczenia u kobiety karmiącej należy podejmować indywidualnie, po uwzględnieniu potencjalnych korzyści dla matki oraz potencjalnego ryzyka dla dziecka.

Wpływ semaglutydu na płodność

Brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących wpływu semaglutydu na płodność u ludzi. W badaniach na zwierzętach nie wykazano bezpośredniego niekorzystnego wpływu semaglutydu na płodność samców. U samic szczurów obserwowano natomiast zmiany parametrów cyklu rujowego, którym towarzyszyło zmniejszenie liczby ciałek żółtych oraz liczby miejsc implantacji i żywych zarodków. Zmiany te występowały w warunkach ekspozycji na semaglutyd związanej również z działaniem toksycznym na organizm matki.

Na podstawie dostępnych danych nie można jednoznacznie określić wpływu semaglutydu na płodność kobiet i mężczyzn. Obserwacji uzyskanych w badaniach na zwierzętach nie należy bezpośrednio odnosić do płodności u ludzi.

Skutki uboczne

nudności
hipoglikemia
biegunka
zmęczenie
opóźnione opróżnianie żołądka
nadmiar gazów jelitowych
zwiększenie aktywności lipazy
zmniejszenie apetytu
Zwiększona aktywność amylazy
zaparcia
zapalenie żołądka
wzdęcia
wymioty
dyspepsja
choroba refluksowa przełyku
bóle brzucha
zaburzenia smaku
zmniejszenie masy ciała
odbijanie
Kamica żółciowa
tachykardia
nadwrażliwość
ostre zapalenie trzustki
reakcja anafilaktyczna

Działania niepożądane zostały podzielone ze względu na częstotliwość występowania u pacjentów. (Klasyfikacja MdDRA)

Bardzo często
(≥1/10)
Często
(≥1/100 do <1/10)
Niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100)
Rzadko
(≥1/10 000 do < 1/1000)
Bardzo rzadko
(<1/10 000)
Częstość nieznana
Nie można ocenić na podstawie dostępnych danych

Inne możliwe skutki uboczne

W przypadku podania podskórnego istnieje również możliwość pojawienia się kamicy żółciowej, obrzęku naczynioruchowego oraz reakcji w miejscu podania roztworu. Podczas podania zgłaszano również występowanie wysypki lub rumienia w miejscu iniekcji. 

Objawy przedawkowania semaglutydu

W przypadku przedawkowania semaglutydu najczęściej obserwuje się nasilenie działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, przede wszystkim nudności, wymioty, ból brzucha i biegunkę. Nasilone lub przedłużające się wymioty i biegunka mogą prowadzić do odwodnienia oraz zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, a w konsekwencji do pogorszenia czynności nerek.

W przypadku przedawkowania semaglutydu hipoglikemia nie jest typowym bezpośrednim skutkiem jego działania, ponieważ działanie agonisty receptora GLP-1 na wydzielanie insuliny jest zależne od stężenia glukozy. Ryzyko hipoglikemii może jednak wzrastać u pacjentów przyjmujących jednocześnie insulinę lub pochodne sulfonylomocznika. W opisywanych przypadkach przedawkowania semaglutydu dominowały objawy żołądkowo-jelitowe, natomiast hipoglikemia występowała rzadziej.

Ze względu na długi okres półtrwania semaglutydu, wynoszący około 1 tygodnia, objawy przedawkowania mogą utrzymywać się przez dłuższy czas i wymagają odpowiedniej obserwacji klinicznej. Nie istnieje swoiste antidotum na przedawkowanie semaglutydu. Postępowanie ma charakter objawowy i podtrzymujący, z uwzględnieniem nawodnienia oraz monitorowania stanu klinicznego pacjenta.

W przypadku znacznego przedawkowania lub wystąpienia nasilonych objawów, zwłaszcza uporczywych wymiotów, objawów odwodnienia, zaburzeń świadomości lub hipoglikemii, konieczna jest pilna ocena medyczna. Opisy przypadków wskazują, że nasilenie objawów po przedawkowaniu może być zróżnicowane, a dane dotyczące ciężkich zatruć semaglutydem pozostają ograniczone.

Mechanizm działania semaglutydu

Semaglutyd jest analogiem ludzkiego glukagonopodobnego peptydu-1 (GLP-1) i agonistą receptora GLP-1 (GLP-1R). Wykazuje działanie farmakologiczne zbliżone do endogennego GLP-1, jednak dzięki modyfikacjom strukturalnym charakteryzuje się znacznie dłuższym okresem działania. Aktywacja receptora GLP-1, który należy do receptorów sprzężonych z białkiem G, prowadzi do uruchomienia wewnątrzkomórkowych szlaków sygnałowych odpowiedzialnych za metaboliczne i fizjologiczne działania leku.

Jednym z podstawowych mechanizmów działania semaglutydu jest zależne od stężenia glukozy zwiększenie wydzielania insuliny przez komórki β trzustki oraz zmniejszenie wydzielania glukagonu przez komórki α. W konsekwencji dochodzi do zmniejszenia stężenia glukozy we krwi. Charakterystyczną cechą działania agonistów receptora GLP-1 jest zależność odpowiedzi insulinowej od stężenia glukozy. W warunkach hipoglikemii działanie insulinotropowe ulega ograniczeniu, co przyczynia się do mniejszego ryzyka hipoglikemii w porównaniu z lekami zwiększającymi wydzielanie insuliny w sposób niezależny od glikemii. GLP-1 wpływa również na wydzielanie glukagonu w sposób zależny od stanu metabolicznego, dlatego nie należy upraszczać mechanizmu do stwierdzenia, że podczas hipoglikemii semaglutyd „nie wpływa na ilość uwalnianego glukagonu”.

Semaglutyd opóźnia opróżnianie żołądka, szczególnie po posiłku, co przyczynia się do zmniejszenia szybkości pojawiania się glukozy w krążeniu po spożyciu posiłku. Działanie to, wraz z wpływem na wydzielanie insuliny i glukagonu, uczestniczy w regulacji glikemii.

Istotnym elementem działania semaglutydu jest również wpływ na regulację łaknienia i bilansu energetycznego. Aktywacja receptorów GLP-1 w strukturach ośrodkowego układu nerwowego uczestniczących w regulacji apetytu, a także działanie na szlaki obwodowe i sygnały przekazywane za pośrednictwem nerwu błędnego, prowadzą do zwiększenia uczucia sytości i zmniejszenia przyjmowania pokarmu. W konsekwencji dochodzi do zmniejszenia spontanicznego spożycia energii, co jest jednym z głównych mechanizmów redukcji masy ciała podczas leczenia semaglutydem.

Wpływ semaglutydu na preferencje żywieniowe jest bardziej złożony niż selektywne „ograniczanie apetytu na pokarmy wysokotłuszczowe”. Dostępne dane wskazują na zmniejszenie głodu, zwiększenie sytości oraz zmiany w zakresie apetytu i zachowań związanych ze spożywaniem pokarmów. Nie należy zatem przedstawiać ograniczenia spożycia pokarmów wysokotłuszczowych jako podstawowego lub wyłącznego mechanizmu działania odchudzającego semaglutydu.

Działanie semaglutydu wykracza poza bezpośrednią regulację glikemii. Receptory GLP-1 są obecne w różnych tkankach i układach, a agonistów GLP-1 wiąże się również z korzystnym wpływem na czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, w tym masę ciała, ciśnienie tętnicze i niektóre parametry gospodarki lipidowej. Część tych efektów może być wtórna do redukcji masy ciała i poprawy kontroli metabolicznej, dlatego nie należy przypisywać ich wyłącznie bezpośredniemu działaniu semaglutydu na receptory GLP-1 w poszczególnych narządach.

W odniesieniu do procesu miażdżycowego prowadzone są badania nad potencjalnymi mechanizmami bezpośrednich i pośrednich efektów agonistów GLP-1R, obejmujących m.in. wpływ na stan zapalny, funkcję śródbłonka i metabolizm. Działania przeciwmiażdżycowego semaglutydu nie należy jednak opisywać wyłącznie jako skutku zmniejszenia stanu zapalnego w blaszce miażdżycowej, ponieważ mechanizm jego korzystnego wpływu sercowo-naczyniowego jest wieloczynnikowy i nie został w pełni wyjaśniony.

Wchłanianie semaglutydu

Po podaniu podskórnym semaglutyd wchłania się powoli, a maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po około 1–3 dniach od podania. Stan stacjonarny ekspozycji na semaglutyd uzyskiwany jest po około 4–5 tygodniach stosowania raz na tydzień. Bezwzględna biodostępność semaglutydu po podaniu podskórnym wynosi około 89%.

W przypadku podania doustnego biodostępność semaglutydu jest znacznie niższa i charakteryzuje się dużą zmiennością międzyosobniczą. Dla doustnego semaglutydu w postaci tabletek Rybelsus biodostępność bezwzględna wynosi około 0,4–1%. Na wielkość wchłaniania istotnie wpływają warunki przyjmowania leku, w szczególności spożycie pokarmu oraz ilość wody przyjętej wraz z tabletką.

Ze względu na długi okres półtrwania semaglutydu, wynoszący około 1 tygodnia, przy regularnym codziennym podawaniu doustnym dochodzi do stopniowej kumulacji substancji czynnej. Stan stacjonarny ekspozycji osiągany jest po około 4–5 tygodniach codziennego stosowania, co zmniejsza zmienność stężeń semaglutydu w porównaniu z podaniem pojedynczej dawki.

Dystrybucja semaglutydu

Semaglutyd występuje w osoczu w postaci połączonej z białkami na poziomie około 99%. 

Metabolizm semaglutydu

Metabolizm semaglutydu obejmuje przede wszystkim proteolityczny rozkład szkieletu peptydowego oraz następujące po nim utlenianie łańcucha bocznego kwasu tłuszczowego. Proces ten prowadzi do powstania mniejszych metabolitów, które następnie podlegają eliminacji z organizmu. Semaglutyd jest metabolizowany w sposób zbliżony do naturalnych peptydów, a jego przemiany metaboliczne nie zachodzą głównie za pośrednictwem enzymów cytochromu P450.

Wydalanie semaglutydu

Semaglutyd i jego metabolity są eliminowane z organizmu głównie z moczem i kałem. Jedynie niewielka część podanej dawki, około 3%, jest wydalana w postaci niezmienionej, natomiast większość substancji czynnej ulega wcześniejszym przemianom metabolicznym. Okres półtrwania semaglutydu wynosi około 1 tygodnia (około 7 dni), co warunkuje jego długotrwałe utrzymywanie się w organizmie oraz umożliwia stosowanie preparatów podawanych raz w tygodniu.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl