Anhedonia – czym jest? Jak odzyskać radość z życia?

Czujesz, że nic nie sprawia Ci przyjemności? Rzeczy, które kiedyś Cię cieszyły, teraz nie mają żadnego znaczenia? Być może doświadczasz anhedonii, która niesie za sobą wiele negatywnych konsekwencji. Anhedonia jest nie tylko jednym z objawów depresji, ale również współwystępuje z innymi trudnościami o podłożu psychicznym.

1. Anhedonia – co to jest?
2. Anhedonia a depresja
3. Anhedonia – przyczyny
4. Anhedonia – leczenie

Anhedonia – co to jest?

Termin anhedonia został wprowadzony w 1896 roku przez Théodule-Armanda Ribota, który zajmował się badaniem depresji. Wówczas zdefiniował ją jako „niemożność odczuwania przyjemności” i zauważył, że to właśnie anhedonia jest jednym z jej pierwszych objawów.

Anhedonia jest stosunkowo trudna do zdiagnozowania, a jej objawy mogą być na początkowych etapach bagatelizowane. Osoby, które zmagają się z anhedonią, przestają czerpać jakąkolwiek przyjemność z życia. To, co kiedyś sprawiało im radość, teraz nie budzi w nich żadnych emocji.

Inne objawy anhedonii to m.in.:

• trudności z odczuwaniem emocji (zarówno pozytywnych, jak i negatywnych),
• brak emocjonalnego zaangażowania,
• poczucie zobojętnienia na świat i inne osoby,
• obniżony nastrój,
• brak chęci i motywacji do działania,
• zmęczenie,
• wycofywanie się z relacji z innymi,
• brak radości z życia.

To, czym charakteryzuje się anhedonia, może także zobrazować narzędzie wykorzystywane do jej diagnozy. W Skali Odczuwania Przyjemności SHAPS (Snaith-Hamilton Pleasure Scale) pacjenci mają ocenić uczucie przyjemności w ciągu kilku ostatnich dni, dotyczące m.in.:

• przebywania z rodziną lub przyjaciółmi,
• spożywania ulubionej potrawy,
• widoku uśmiechniętych twarzy innych ludzi,
• czytania książki lub czasopisma,
• oglądania ulubionego programu w telewizji lub słuchania ulubionej audycji radiowej,
• pomagania innym,
• pięknego widoku lub krajobrazu.

Co więcej, anhedonia występująca w związku może nieść za sobą poważne konsekwencje dla całej relacji. Jeżeli zauważysz, że partner(ka) odczuwa objawy mogące wskazywać na anhedonię, nie obwiniaj drugiej osoby o to, że nic ją nie cieszy lub nie ma chęci na podejmowanie wspólnych aktywności. Zamiast tego porozmawiaj z bliską osobą, okaż jej empatię i zaproponuj pomoc w znalezieniu wsparcia.

Anhedonia a depresja

Jak zostało już wspomniane, anhedonia stanowi jeden z osiowych objawów depresji. Zgodnie z ICD-10, aby stwierdzić wystąpienie epizodu depresyjnego, konieczne jest zaobserwowanie przez co najmniej dwa tygodnie dwóch z poniższych objawów:

• obniżenie nastroju,
• utrata zainteresowania i zdolności do radowania się (anhedonia),
• zmniejszenie energii, zmęczenie.

Oraz co najmniej dwóch lub więcej z poniższych objawów:

• problemy z koncentracją i uwagą,
• obniżenie samooceny,
• poczucie winy,
• pesymistyczne patrzenie na świat,
• zaburzenia snu,
• zaburzenia apetytu,
• myśli i próby samobójcze.

Anhedonia w depresji jest istotnym czynnikiem zwiększającym ryzyko próby samobójczej, dlatego jej leczenie wymaga specjalistycznego podejścia i wdrożenia odpowiedniej terapii tak szybko, jak tylko zostaną zauważone pierwsze objawy.

Anhedonia – przyczyny

W literaturze naukowej wymienia się dwa rodzaje anhedonii. Pierwszy z nich to anhedonia pierwotna, która wynika z depresji. Drugi zaś to anhedonia wtórna, która jest spowodowana niepożądanym działaniem niektórych leków przeciwdepresyjnych.

Anhedonia jest także objawem występującym w innych zaburzeniach lub trudnościach o podłożu psychicznym bądź neurologicznym, takich jak:

• zaburzenia lękowe,
• zaburzenia psychotyczne (schizofrenia),
• uzależnienia,
• zespół stresu pourazowego (PTSD),
• urazy mózgu,
• choroba Parkinsona,
• niedoczynność tarczycy,
• psychoza,
• przepracowanie (jako oznaka wypalenia zawodowego),
• przemęczenie,
• przewlekły stres,
• przebodźcowanie.

Anhedonia – leczenie

To, jak będzie wyglądać leczenie anhedonii, zależne jest od jej przyczyn, potrzeb pacjenta i nasilenia trudności, z jakimi się boryka. Jeżeli anhedonia spowodowana jest lekami, wtedy zaleca się konsultację z lekarzem, który powinien dostosować dawkę leku, przepisać lek o innym mechanizmie działania lub zaproponować inne opcje leczenia.

W przypadku, gdy anhedonia występuje jako główny objaw zaburzenia psychicznego, np. depresji, wtedy leczenie musi opierać się na terapii choroby podstawowej. W depresji skuteczne efekty daje farmakoterapia, psychoterapia lub połączenie obu tych form.

Wiele osób zastanawia się także nad tym, czy leczenie naturalne anhedonii jest możliwe. Domowe leczenie anhedonii jak najbardziej może stanowić dodatek do terapii prowadzonej przez specjalistę, niemniej jednak nie może być prowadzone jako leczenie samodzielne.

We wzmocnieniu efektów terapii i w zapobieganiu nawrotom anhedonii można wspomóc się m.in. mindfulness, ćwiczeniami oddechowymi oraz innymi technikami relaksacyjnymi, które pomogą w zmniejszeniu napięcia i stresu. Ważnym elementem terapii własnej jest również prowadzenie dziennika wdzięczności, gdzie możemy zapisywać małe rzeczy, z których czerpiemy przyjemność. Na początku może wydawać się to trudne, a nawet niemożliwe, ale nie warto rezygnować. Wraz z czasem i praktyką zaczniemy dostrzegać te małe przyjemności, dzięki czemu nauczymy się zauważać pozytywne aspekty codzienności.