Zdrowie psychiczne: gdzie zwrócić się o pomoc?

Coraz więcej słyszymy o konieczności dbania o swoje zdrowie psychiczne. Informacje o tym, jak to zrobić, obiegają internet, powstają kolejne poradniki, w których zawarte są sposoby, na czym owa dbałość ma się opierać.

Kolejne organizacje pozarządowe zakładają numery pomocowe dla osób w kryzysie emocjonalnym. Wydawać by się mogło, że sytuacja jest opanowana. Jednak rzeczywistość różni się, i to znacząco, od potencjalnie opanowanej sytuacji. Współczesne życie ma wiele odsłon. Z jednej strony jest pełne możliwości, z drugiej zaś obfitujące w liczne wyzwania dnia codziennego. Czy niesie to ze sobą wyzwania dla psychologii i psychiatrii? Z całą pewnością.

1. Trudne sytuacje w rozwoju dziecka
2. Przygotowanie do kryzysowych sytuacji
3. Bariery dostępu do pomocy psychologiczno-psychiatrycznej
4. Jak sobie pomóc w kryzysie?

Trudne sytuacje w rozwoju dziecka

Zacznijmy jednak od początku. Wyobraźmy sobie dziecko. Początkowa beztroska, radość i nieskrywana ekspresja z czasem się zmieniają. Procesy socjalizacji, oswajania dziecka z emocjami, wsparcie bliskich osób to czynniki, które są szalenie ważne na tym etapie życia. Obecnie wiemy, jak istotna jest obecność przy dziecku, jak wiele wnosi postawa osób dorosłych, jak wiele owo dziecko może się nauczyć i jak wiele może doświadczyć.

To ten moment w życiu, w którym uczymy się, co owe relacje międzyludzkie mogą wnieść do naszego życia. To także ten moment, kiedy nabywamy narzędzia umożliwiające nam radzenie sobie w sytuacjach trudnych. Dziecko zaczyna dorastać i mierzyć się z kolejnymi wyzwaniami całego procesu dojrzewania. To równie szczególny moment, w którym gospodarka hormonalna się ożywia. Proces naturalny i trudny jednocześnie. Pojawiają się nowe relacje międzyludzkie, nowe trudności. Tak dociera do dorosłości, w której mnogość relacji nabiera rozpędu. Ten telegraficzny skrót pokazuje zaledwie wycinek tego, czego doświadczamy przez całe życie. Zatem warto przyjrzeć się temu nieco bardziej szczegółowo.

Przygotowanie do kryzysowych sytuacji

Od najmłodszych lat człowiek doświadcza kryzysów. Niezależnie na jakim etapie życia się one pojawią, stanowią wyzwanie, a czasem prowadzą też do psychospołecznych zmian. I tu pojawia się pierwsze pytanie. Czy istnieje sposób by do takiego kryzysu się przygotować? Wspomniana wcześniej sylwetka człowieka i telegraficzny przebieg życia zawierają kilka ważnych komponentów jak choćby oswajanie i nauka emocji czy wsparcie bliskich osób. Tylko jak to zrobić w pędzącym świecie, w którym jakość kontaktów międzyludzkich bywa różna. Różne jest też nastawienie do odejścia od stereotypów płciowych.

Bariery dostępu do pomocy psychologiczno-psychiatrycznej

Jak zatem zadbać o swoje zdrowie psychiczne i zachować zdrowy balans? Tu z pomocą przychodzi grono zawodów pomocowych, od organizacji pozarządowych po zawody medyczne. Wydawać by się mogło, że możliwości są nieograniczone, a jednak rzeczywistość może rysować się nieco inaczej. Potrzeby ludzi w zakresie dbałości o swój stan psychiczny się zwiększają. I może liczba specjalistów wzrasta, jednak dla części osób nadal stanowi to nie lada wyzwanie, bo nadal istnieje niewielka dostępność do usług, aich koszty są dla wielu potrzebujących poza możliwościami domowych budżetów.

Jednak jest coś jeszcze, a mianowicie podejście do korzystania z pomocowych usług. Korzystanie z pomocy nadal postrzegane jest jako porażka. „Poradzisz sobie”, „będzie dobrze”, „nie przejmuj się” to tylko niewielki ich wycinek rad, które mogą usłyszeć osoby w kryzysie emocjonalnym. Niestety takie „rady” mogą przynieść coś zgoła odwrotnego. Kryzys emocjonalny to sytuacja, która może znacząco utrudniać życie. Wpływa nie tylko na stan zdrowia fizycznego, ale także na sposób widzenia otaczającej rzeczywistości.

W obliczu galopującej post pandemicznej rzeczywistości dostęp do pomocy psychologiczno-psychiatrycznej jeszcze nigdy nie był tak zasadny. Zarówno dzieci, osoby nastoletnie, jak i dorośli, każda grupa potrzebuje dostępu do opieki zdrowia psychicznego. Stąd tak istotne są programy profilaktyczne i holistyczne podejście. W chwili obecnej toczą się liczne dyskusje na temat braków w zawodach pomocowych. Bez względu na to, z której perspektywy popatrzymy na tę kwestię, w środku zawsze stoi człowiek i jego cierpienie. Nie ma co ukrywać, kryzys emocjonalny, trudności psychiczne, to zagadnienia stosunkowo nowe, więc i nastawienie różnych grup będzie się różniło. Osoba nastoletnia będzie doświadczać innych trudności niż dziecko, a człowiek dorosły podejmuje jeszcze inne zadania. Stąd ta konieczność zrozumienia drugiego człowieka i tego, z czym się on zmaga.

Jak sobie pomóc w kryzysie?

Bycie z osobą w kryzysie może wiązać się z trudnościami i wyzwaniami. Gdzie się zwrócić, jeśli niezbędne jest zastosowanie farmakoterapii? Jakie narzędzia mogą być wykorzystane, aby pomóc osobie? W takich sytuacjach niezbędne jest odpowiednie wsparcie. Jednak jest coś jeszcze. Coś, co możemy zrobić dla siebie na co dzień. Redukcja stresu, nazywanie emocji, tworzenie satysfakcjonujących relacji, w końcu otaczanie się ludźmi, którzy są wsparciem w trudnych chwilach. Warto na to spojrzeć jak na cenną inwestycję. Dlatego, jeśli doświadczasz trudności w obrębie zdrowia psychicznego, pamiętaj, że wsparcie jest ważnym elementem zdrowienia.

W przypadku braku płatnych możliwości skorzystania z pomocy, warto, w miarę możliwości, poszukać innych form. Twoje trudności nie są Twoją porażką, one się po prostu zdarzają.

• Nazywaj pojawiające się emocje i mów o nich zaufanym osobom.
• Czytaj i dowiaduj się. Zwracaj jednak baczną uwagę na źródła, wybieraj tylko rzetelne i wiarygodneInformacje znalezione w internecie traktuj jako doświadczenia innych osób. Mogą być one pomocne, kiedy zachowasz pewien dystans. Rozmowa z osobą, która ma podobne doświadczenia, może dać nowe spojrzenie i tym samym pomóc w obniżeniu towarzyszącego Ci napięcia.
• Sprawdzaj i testuj dostępne metody redukowania napięcia, tj. techniki relaksacyjne (ćwiczenia oddechowe, medytacje). Nie jest to metoda na wyeliminowanie kryzysu, ale może przynieść tak potrzebne chwilowe uspokojenie.

Pomoc uzyskasz w tych miejscach:

• Poradnie i Centra Zdrowia Psychicznego
• Ośrodki Interwencji Kryzysowej
• Poradnie Psychologiczno-Pedagogiczne
• Kryzysowy Telefon Zaufania 116 123
• Telefon Zaufania dla Dzieci 116 111
• Całodobowa Linia Wsparcia 800 70 2222
• Antydepresyjny Telefon Forum Przeciwko Depresji (22) 594 91 00
• Antydepresyjny Telefon Zaufania (22) 484 88 01