Paraliż senny – czym jest i jak się przejawia?

Zaburzenia snu są powszechnym zjawiskiem dotykającym co drugą osobę na świecie. Wśród nich wyróżnić można bardzo nieprzyjemne doznanie, jakim jest paraliż senny. Charakteryzuje się on uczuciem całkowitego bezwładu ciała przy zachowaniu pełnej świadomości. Co jest przyczyną powstawania tego niepokojącego zjawiska, które w potocznym wyobrażeniu kojarzy się z obecnością demonów?

W folklorze słowiańskim za pojawienie się paraliżu sennego obwiniało się demona lub zmorę. Liczne obrazy ukazują ciemne postaci, złowrogo unoszące się nad łóżkiem śpiącego. Wierzenia te znalazły swoje odzwierciedlenie również w poezji. Bolesław Leśmian określił porażenie przysenne jako Dusiołka, który siadał na piersi człowieka i bezlitośnie dusił. W rzeczywistości jednak przyczyny pojawienia się paraliżu sennego są znacznie bardziej przyziemne.

Co to jest paraliż senny? Po czym poznać, że miało się paraliż senny?

Paraliż senny, zwany również porażeniem przysennym to parasomnia, która pojawia się nagle, najczęściej po wybudzeniu. Odczuwa się wówczas niezdolność do wykonania ruchu jakąkolwiek częścią ciała, przy zachowaniu pełnej świadomości. Wiele osób, które doświadczyły paraliżu sennego, opisują go jako przerażający i powodujący duży dyskomfort psychiczny. Może on powodować silny lęk.

Czasami, tuż po ustaniu paraliżu sennego pojawiają się bóle i zawroty głowy, trudności w oddychaniu i dolegliwości mięśniowe.

W Internecie wokół tego zjawiska narasta wiele mitów. Zaniepokojeni internauci często zadają pytanie o to, czy można umrzeć przez paraliż senny? Prawdą jednak jest, że parasomnia w żaden sposób nie zagraża zdrowiu, ani życiu i bardzo szybko ustępuje samoistnie.

Szacuje się, że bezwładu ciała podczas snu doświadczyło w swoim życiu przynajmniej raz ok. 40% zdrowej populacji. Nawracające paraliże senne mogą jednak dotyczyć aż do 6% osób dorosłych.  

Przyczyny paraliżu sennego

Nie da się jednoznacznie określić, co jest przyczyną paraliżu sennego. Istnieje jednak kilka czynników, które zwiększają prawdopodobieństwo pojawienia się stanu znieruchomienia. Zalicza się do nich:

• przewlekłe przyjmowanie niektórych leków, w tym nasennych,
• praca zmianowa lub zmiana strefy czasowej,
• bezdech,
• bezsenność,
• zaburzenia lękowe,
• nadużywanie alkoholu.

Zdarza się, że paraliżowi sennemu towarzyszą halucynacje – dzieje się tak w aż 40% przypadków. Pojawiają się one bezpośrednio po lub przed zaśnięciem. Wówczas można odnieść wrażenie, że w pokoju znajdują się jeszcze inne osoby, coś uciska klatkę piersiową lub też doświadcza się uczucia spadania, czy też latania. Ponadto mogą towarzyszyć temu omamy słuchowe.

Leczenie paraliżu sennego

Leczenie paraliżu sennego nie jest konieczne ani praktykowane. Nie do końca wiadomo, jak przerwać ten stan podczas jego trwania bez uczestnictwa osób trzecich. Czasami, gdy parasomnia powoduje silny lęk, lekarz może zalecić stosowanie leków przeciwlękowych lub przeciwdepresyjnych.

Jak zapobiec paraliżowi sennemu?

Nie da się całkowicie zapobiec pojawieniu się paraliżu sennego, jednakże można w dużym stopniu zmniejszyć ryzyko incydentu. Istotne jest zadbanie o poprawę jakości snu.

Higienę snu można poprawić dzięki:

• wietrzeniu sypialni przed snem,
• zrezygnowaniu z korzystania z urządzeń emitujących światło niebieskie (telewizory, smartfony, tablety, laptopy),
• korzystaniu z technik relaksacyjnych przed snem,
• utrzymaniu w sypialni niskiej temperatury (oscylującej w granicy 19 st.C.),
• wygodnemu materacowi i poduszce.

Paraliż senny a sen świadomy

Zjawisko paraliżu sennego często porównuje się do świadomego snu. Drugi termin odnosi się do jednak do śnienia z zachowaniem pełnej świadomości. Oznacza to, że śniąc, posiadamy całkowitą kontrolę nad treścią snu i wiemy, że znajdujemy się poza realną rzeczywistością. Osoby, które od wielu lat praktykują świadomy sen, twierdzą, że da się samemu wywołać to przyjemne zjawisko poprzez różne stany relaksacji i hipnozy praktykowane przed zaśnięciem.