Eozynofile (eozynocyty) w morfologii krwi – norma EOS, podwyższone eozynofile i ich rola w organizmie

Eozynofile to komórki układu immunologicznego, które uczestniczą m.in. w odpowiedzi na zakażenia pasożytnicze i reakcjach nadwrażliwości. Eozynofile podwyższone we krwi mogą mieć różne przyczyny, m.in. choroby alergiczne, pasożytnicze i inne stany zapalne, a rzadziej choroby nowotworowe lub zaburzenia szpiku kostnego. Wzrost liczby eozynofilów wykrywa się w morfologii krwi. W zależności od obrazu klinicznego dalsza diagnostyka może obejmować m.in. badanie kału. Sama eozynofilia we krwi nie zawsze powoduje objawy, choć mogą jej towarzyszyć dolegliwości takie jak osłabienie.

1. Co to są eozynofile i eozynocyty?
2. Eozynofile – badanie. Przygotowanie i przebieg
3. EOS %, EOS # i eozynofilia bezwzględna – jak odczytywać wynik?
4. Eozynofile – norma dla dzieci i dorosłych
5. Eozynofile powyżej normy, czyli co oznaczają podwyższone eozynofile?
6. Co oznaczają niskie eozynofile w wyniku badania?
7. Jaki poziom eozynofili jest niepokojący?
8. Kiedy z wynikiem eozynofili trzeba zgłosić się do lekarza?
9. Ile kosztuje badanie eozynofili i czy można je wykonać na NFZ?
10. Eozynopenia w morfologii krwi – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym są eozynofile i jakie są ich funkcje,
• jak przygotować się do analizy poziomu eozynofilów podczas badania krwi obwodowej,
• jakie są przyczyny podwyższonego lub obniżonego poziomu eozynofili.

Eozynofile powstają w szpiku kostnym i są komórkami układu odpornościowego, pełniącymi określoną rolę w organizmie. Ich liczba może zmieniać się m.in. w przebiegu chorób alergicznych i niealergicznych. Dlatego wynik warto odnosić do wartości referencyjnych – norma eozynofilów zależy m.in. od wieku i zakresu przyjętego przez laboratorium. Eozynofile wysokie nie zawsze oznaczają poważne zaburzenie – w niektórych przypadkach eozynofile są nieznacznie podwyższone i wymagają jedynie kontroli. Przy wyraźnie podwyższonych wartościach ważne jest natomiast ustalenie przyczyny, szczególnie gdy występują objawy eozynofilii.

Co to są eozynofile i eozynocyty?

Eozynofile to rodzaj białych krwinek, czyli leukocytów. Komórki te należą do grupy granulocytów, czyli leukocytów ziarnistych, w których wnętrzu znajdują się duże ziarnistości (inaczej granule), zawierające specyficzne substancje chemiczne, wykorzystywane podczas obrony organizmu przez układ odpornościowy.

Ponieważ barwnik ten ma właściwości kwasowe, eozynofile bywają też nazywane granulocytami kwasochłonnymi. Rolą eozynofili jest zwalczanie zakażeń pasożytniczych, wywołanych m.in. przez owsiki, glistę ludzką, przywry, włośnie lub tasiemce oraz udział w reakcjach alergicznych. 

W ziarnistościach eozynofili znajdują się białka i mediatory uczestniczące w odpowiedzi immunologicznej, m.in. przeciwko niektórym pasożytom oraz w reakcjach zapalnych. Podwyższony poziom eozynofili może towarzyszyć m.in. chorobom alergicznym, niektórym zakażeniom pasożytniczym, chorobom zapalnym i autoimmunologicznym, reakcjom na leki oraz wybranym chorobom hematologicznym. Stwierdzenie eozynofilii wymaga oceny jej przyczyny. W zależności od wysokości wyniku, czasu utrzymywania się eozynofilii oraz obecności objawów lekarz może zalecić obserwację, dodatkową diagnostykę lub leczenie choroby będącej przyczyną eozynofilii.

Eozynofile – badanie. Przygotowanie i przebieg

Podstawowym badaniem służącym do oznaczenia poziomu eozynofili oraz pozostałych rodzajów białych krwinek (monocytów, limfocytów, bazofili i neutrofili) we krwi jest tzw. morfologia z rozmazem. Na wyniku tego badania widoczna jest zarówno bezwzględna liczba eozynofili, jak i ich procentowy udział w całej populacji leukocytów. Obecnie test ten jest wykonywany za pomocą aparatów hematologicznych, jedynie w określonych przypadkach jest uzupełniany badaniem manualnym.

Do wykonania morfologii należy zgłosić się na czczo, zachowując co najmniej 8-godzinną przerwę w spożywaniu posiłków i napojów.

Eozynofilia może być również wynikiem reakcji na lek. Może wystąpić po zastosowaniu różnych grup leków, dlatego podczas interpretacji wyniku należy uwzględnić wszystkie przyjmowane preparaty.

EOS %, EOS # i eozynofilia bezwzględna – jak odczytywać wynik?

EOS % oznacza odsetek eozynofili wśród wszystkich leukocytów, natomiast EOS # (liczba bezwzględna) określa ich rzeczywistą liczbę we krwi, zwykle podawaną w ×10⁹/l. W ocenie eozynofilii większe znaczenie ma liczba bezwzględna niż sam odsetek.

Eozynofile – norma dla dzieci i dorosłych

Poziom granulocytów kwasochłonnych w wynikach morfologii krwi przedstawiany jest na dwa sposoby, jako:

• całkowita ilość eozynofili w 1µl krwi,
• procent [%] wszystkich białych krwinek.

Dla osób dorosłych prawidłowy poziom eozynofili w całej populacji leukocytów mieści się zazwyczaj w granicach 1-5%, w zależności od normy przyjętej przez laboratorium diagnostyczne. U osób dorosłych bezwzględna liczba eozynofili wynosi zazwyczaj poniżej 500/µl (0,5 × 10⁹/l). Zakres referencyjny może różnić się w zależności od laboratorium. U dzieci liczba ta może być nieco większa: u noworodków prawidłowy poziom granulocytów kwasochłonnych wynosi ok. 20-850 komórek/µl krwi, a u niemowląt poniżej 1 r.ż. od 50 do 700 komórek/µl krwi.

Eozynofile powyżej normy, czyli co oznaczają podwyższone eozynofile?

Podwyższony poziom granulocytów kwasochłonnych może być wynikiem:

• reakcji alergicznej (towarzyszącej m.in. atopowemu zapaleniu skóry, egzemie, alergicznemu nieżytowi nosa),
• chorobach pasożytniczych, infekcjach pochodzenia wirusowego lub grzybiczego,
• astmy oskrzelowej i innych chorób płuc,
• układowych chorób tkanki łącznej (np. kolagenoz),
• chorób autoimmunologicznych, takich jak: RZS (reumatoidalne zapalenia stawów) lub SLE (toczeń rumieniowaty układowy),
• schorzeń endokrynologicznych przebiegających z niskim poziomem glikokortykosteroidów,
• chłoniaków i białaczek, a także innych nowotworów i zespołów mielodysplastycznych,
• pierwotnego niedoboru odporności,
• eozynofilowej ziarniniakowatości z zapaleniem naczyń (EGPA, dawniej zespół Churga-Straussa),
• ostrego lub przewlekłego eozynofilowego zapalenia płuc,
• eozynofilowego zapalenia żołądka i jelit,
• chorób zakaźnych,
• reakcji polekowych.

Jest to stan niebezpieczny dla organizmu, ponieważ może on prowadzić do uszkodzenia tkanek serca, płuc, skóry, układu nerwowego lub krwi. Utrzymująca się liczba eozynofili ≥1500/µl wymaga konsultacji lekarskiej i ustalenia przyczyny odchyleń od normy.

Co oznaczają niskie eozynofile w wyniku badania?

Obniżony poziom eozynofili we krwi, czyli eozynopenia, może się pojawić u pacjentów ze zdiagnozowaną nadczynnością kory nadnerczy, leczonych glikokortykosteroidami. Do innych przyczyn za niskiego poziomu eozynofili zalicza się:

• zakażenia (zwłaszcza w ich początkowej fazie),
• choroby pierwotniakowe,
• niedokrwistość aplastyczną,
• tocznia trzewnego rozsianego,
• przebyty uraz lub operację chirurgiczną,
• radioterapię, 
• zatrucie alkoholem i niektórymi lekami,
• przewlekły stres.

Jaki poziom eozynofili jest niepokojący?

U osób dorosłych za eozynofilię najczęściej uznaje się bezwzględną liczbę eozynofili >0,5 ×10⁹/l. Wynik:

• 0,5-1,5 ×10⁹/l oznacza eozynofilię łagodną,
• 1,5-5,0 ×10⁹/l – umiarkowaną,
• >5,0 ×10⁹/l – ciężką.

Kiedy z wynikiem eozynofili trzeba zgłosić się do lekarza?

Konsultacja lekarska jest wskazana przy utrzymującym się podwyższeniu eozynofili, szczególnie jeśli towarzyszą mu objawy, takie jak gorączka, utrata masy ciała, powiększenie węzłów chłonnych, duszność czy dolegliwości skórne. Znaczna eozynofilia, zwłaszcza ≥1,5 ×10⁹/l, wymaga ustalenia przyczyny i rozpoczęcia ewentualnego, odpowiedniego leczenia.

Ile kosztuje badanie eozynofili i czy można je wykonać na NFZ?

Każda osoba dorosła powinna wykonać morfologię krwi przynajmniej raz w roku w ramach badań profilaktycznych. Skierowanie na to badanie może być wystawione zarówno przez lekarza rodzinnego, jak i specjalistę, a jego wykonanie jest wówczas refundowane przez NFZ. W przypadku badania wykonywanego bez skierowania koszt morfologii nie powinien przekroczyć 20-40 zł.

Eozynopenia w morfologii krwi – najczęściej zadawane pytania

Czy podwyższone eozynofile zawsze oznaczają alergię?

Nie, reakcje nadwrażliwości na alergen są częstą przyczyną eozynofilii, ale podwyższony poziom eozynofili może występować również m.in. w przebiegu zakażeń pasożytniczych, chorób skóry, chorób autoimmunologicznych oraz po zastosowaniu niektórych leków. Rzadziej przyczyną są choroby hematologiczne.

Czy poziom eozynofili może zmieniać się po lekach lub infekcji?

Tak, liczba eozynofili może przejściowo zmieniać się pod wpływem leków, zwłaszcza w przypadku reakcji nadwrażliwości na lek. Wysokie eozynofile może występować również w niektórych zakażeniach, szczególnie w infekcjach pasożytniczych. Dlatego pojedynczy nieprawidłowy wynik zawsze należy interpretować w kontekście objawów i pozostałych parametrów morfologii.

Czy nieprawidłowy wynik eozynofili wymaga powtórzenia morfologii?

Nie zawsze. Przy niewielkim, bezobjawowym odchyleniu lekarz może zalecić powtórzenie morfologii krwi z rozmazem, aby sprawdzić, czy eozynofilia się utrzymuje. Przy wysokim poziomie eozynofili lub występowaniu niepokojących objawów konieczna może być szybsza i szersza diagnostyka, obejmująca dodatkowe badania.