Inhalacje – jak łagodzić objawy kataru i kaszlu domowymi sposobami?

Domowe inhalacje mogą pomóc w złagodzeniu objawów towarzyszącym uporczywemu katarowi i kaszlowi. Do ich wykonania można użyć dostępnych w aptekach, sklepach zielarskich i sklepach spożywczych mieszanek ziół. „Parówka" nawilży i rozgrzeje układ oddechowy, pozwoli rozrzedzić i usunąć zalegającą wydzielinę towarzyszącą katarowi i kaszlowi mokremu. Parujący napar wdycha się nosem, a wydycha ustami. Sam zabieg nie powinien trwać dłużej niż 15 minut. Które mieszanki ziół są najlepsze do zrobienia naparu do inhalacji i które składniki lepiej wybrać do mokrego, a które do suchego kaszlu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

1. Czym są inhalacje?
2. Jak wykonać inhalację?
3. Domowa inhalacja na katar
4. Domowa inhalacja na kaszel
5. Domowa inhalacja na zapalenie zatok
6. Domowa inhalacja z soli fizjologicznej
7. Nebulizator – co to jest?
8. Inhalacje – najczęściej zadawane pytania

Stosowanie inhalacji jest bardzo dobrym i często wykorzystywanym sposobem na pierwsze objawy przeziębienia i infekcji grypopochodnych. Podczas inhalacji można dostarczyć bezpośrednio do dróg oddechowych leki i naturalne preparaty ziołowe. W zależności od ich rodzaju możemy osiągnąć różne efekty. Aerozoloterapie wykorzystywane są w łagodzeniu objawów kaszlu suchego i mokrego, kataru, zapalenia zatok oraz wielu innych dolegliwości układu oddechowego. Odpowiednio dobrany preparat do inhalacji może okazać się bardzo pomocny w powrocie do zdrowia i skrócić czas trwania choroby.

Czym są inhalacje?

Proces inhalacji polega na podaniu substancji czynnych w postaci roztworów, a właściwie rozpylonej mgiełki. W ten sposób możliwe jest bezpośrednie podanie substancji do dróg oddechowych.

Stosowanie wziewnej drogi podania substancji czynnych umożliwia uzyskanie znacznego stężenia substancji czynnych bezpośrednio w drogach oddechowych. Duża powierzchnia wchłaniania oraz wyraźnie rozbudowany system naczyń włosowatych pozwala osiągnąć bardzo dobre rezultaty przy zastosowaniu niewielkich dawek substancji naturalnych, w postaci roztworów ziołowych lub olejków eterycznych. Zazwyczaj zalecane jest przeprowadzanie minimum 10-minutowej inhalacji 2–3 razy dziennie przez co najmniej 5 dni. 

Jak wykonać inhalację?

Inhalację można w łatwy sposób przeprowadzić w warunkach domowych, korzystając jedynie z naczynia z gorącą wodą, ręcznika oraz preparatów, jakie chcemy użyć do inhalowania. Jest to proste rozwiązanie w doraźnym łagodzeniu objawów przeziębienia, jak katar i kaszel. Jeśli jednak problem infekcji dróg oddechowych często powraca, wygodniejszą oraz skuteczniejszą metodą jest użycie nebulizatora.

Nebulizacja umożliwia dostarczenie substancji leczniczych do konkretnego odcinka dróg oddechowych. Dodatkowo w przypadku nowoczesnych inhalatorów nie jest wymagana koordynacja wdechowo-wydechowa pacjenta, co umożliwia zastosowanie takiego sprzętu u niemowląt, osób starszych oraz mających problemy z koordynacją oddechu.  

Domowa inhalacja na katar

Przeprowadzenie inhalacji podczas uciążliwego nieżytu nosa może przynieść znaczną ulgę i przyspieszyć powrót do zdrowia. Zabieg ten, określany potocznie jako „parówka”, polega na wdychaniu pary wodnej zawierającej esencję ziołową. Można go przygotować w prosty sposób w warunkach domowych.

Do przeprowadzenia zabiegu łagodzącego katar zaleca się stosowanie substancji o działaniu rozrzedzającym oraz ułatwiającym usuwanie zgromadzonej w nosie wydzieliny. Najlepsze olejki do inhalacji to:

• eukaliptusowy,
• lawendowy,
• rozmarynowy,
• pichtowy

oraz mieszanki ziołowe zawierające:

• rumianek,
• kwiat lipy,
• anyż,
• tymianek,
• krwawnik.

„Parówkę” przygotowuje się poprzez dodanie do zagotowanej, gorącej wody odpowiednio dobranych ziół lub kilku kropli olejku eterycznego. Parujący napar wdycha się nosem, a wydycha ustami, jednocześnie utrzymując głowę nad miseczką/pojemnikiem i zabezpieczając ręcznikiem tak, aby ograniczyć utratę wydzielanej pary i utrzymać odpowiednią temperaturę roztworu przez dłuższy czas. Inhalacja powinna trwać ok. 10–15 minut. Można ją przeprowadzać kilka razy dziennie przez okres 5–7 dni. W trakcie domowej inhalacji można robić krótkie, kilkusekundowe przerwy.

Domowa inhalacja na kaszel

Inhalacje stanowią jedną z metod radzenia sobie z uciążliwym kaszlem. Mogą być stosowane zarówno w kaszlu mokrym, jak i kaszlu suchym. Zalecane są również w przebiegu niektórych chorób dróg oddechowych, jak astma, mukowiscydoza, czy POChP (przewlekła obturacyjna choroba płuc). Podczas przeprowadzania inhalacji dostarczamy substancje lecznicze bezpośrednio do dróg oddechowych.

W przypadku duszącego kaszlu suchego należy zastosować substancje nawilżające śluzówkę, jak sól fizjologiczna w czystej postaci (0,9% NaCl) lub z dodatkiem kwasu hialuronowego, który zwiększy pożądany efekt poprzez poprawę uwodnienia błon śluzowych oraz nasilenie ruchu rzęsek wyścielających przewód oddechowy.

Natomiast jeżeli podczas kaszlu następuje odkrztuszanie zalegającej wydzieliny (flegmy), wówczas podaje się preparaty rozrzedzające śluz oraz ułatwiające jego usuwanie. W tym celu zalecane jest użycie produktów wykrztuśnych, jak hipertoniczny (3%) roztwór NaCl, potocznie nazywany hipertoniczną solą fizjologiczną.  Warto dodać, że preparaty wykrztuśne stosuje się zazwyczaj rano i w południe, maksymalnie 4 godziny przed snem.

Domowa inhalacja na zapalenie zatok

Inhalacje okazują się niezwykle pomocne w zapaleniu zatok. Można je przeprowadzić z wykorzystaniem różnych substancji. Jedną z nich jest sól kuchenna. Wystarczy wsypać ok. 6–7 łyżek do naczynia z gorącą wodą, a następnie przykryć ręcznikiem głowę pochyloną nad parującą wodą i oddychać wytworzoną parą przez co najmniej 10 minut.

Kolejnym składnikiem, jaki można użyć do domowej inhalacji na zatoki, są zioła. W tym celu należy zaparzyć ok. 50 gramów wybranego suszu (np. tymianek, mięta pieprzowa) lub odpowiadającą tej gramaturze adekwatną ilość saszetek z mieszanką ziołową w litrze wrzącej wody, a następnie po przestudzeniu roztworu do temperatury, która nie poparzy twarzy, należy się inhalować analogicznie, jak w przypadku soli kuchennej. Można także zastosować esencję z ziół, czyli olejek eteryczny.

Przy dolegliwościach towarzyszących zapaleniu zatok polecane są zwłaszcza olejki: sosnowy i eukaliptusowy. Ze względu na dużą koncentrację substancji czynnych, wystarczy wprowadzić zaledwie kilka kropli olejku do gorącej wody i inhalować się powstałą parą minimum 10 minut. Domowe inhalacje na zatoki zaleca się przeprowadzać raz dziennie przez okres kilku dni.

Domowa inhalacja z soli fizjologicznej

W infekcjach górnych dróg oddechowych często pierwszym krokiem leczenia jest przeprowadzenie inhalacji przy użyciu nebulizatora lub stosując „parówkę”. Inhalator jest urządzeniem, które pozwala na bezpośrednią aplikację roztworu do jamy nosowej.

Skuteczną, a jednocześnie bardzo bezpieczną i dobrze tolerowaną substancją leczniczą, którą możemy podać przy użyciu nebulizatora, jest roztwór soli fizjologicznej, czyli chlorku sodu (NaCl). Jest ona szczególnie polecana do stosowania w infekcjach występujących u dzieci. Umożliwia usunięcie zalegającej wydzieliny oraz równocześnie nawilża śluzówkę nosa.

Sól fizjologiczna dostępna jest w aptekach w gotowych ampułkach, przy czym jedna sztuka służy do przeprowadzenia jednej inhalacji. W przypadku braku inhalatora można wykonać „parówkę”. Polega ona na wdychaniu pary powstałej po połączeniu ampułki soli fizjologicznej z gorącą wodą. Inhalacje można przeprowadzać 2–3 razy dziennie przez minimum 10 minut. Inhalacje z solą fizjologiczną są łagodne i mogą być stosowane przez długi okres u niemowląt, dzieci i dorosłych.

Nebulizator – co to jest?

Stosowanie nebulizatorów jest bardzo dobrym rozwiązaniem przy wielu infekcjach górnych dróg oddechowych. Zastosowanie nebulizacji umożliwia podanie substancji leczniczych bezpośrednio do określonego odcinka dróg oddechowych, przy jednoczesnym ograniczeniu działań niepożądanych, jakie następują podczas doustnego podawania środków farmakologicznych. Podanie leku w formie mgiełki wytworzonej w nebulizatorze wskazane jest w przypadku większości pacjentów, którym towarzyszą infekcje oraz choroby układu oddechowego. Zwłaszcza w alergicznym nieżycie nosa, zapaleniu oskrzeli, astmie oskrzelowej.

Wskazania i przeciwwskazania do wykonywania nebulizacji

Nebulizatory dobrze sprawdzą się u palaczy mających problemy z oddychaniem, osób przewlekle chorujących na infekcje dróg oddechowych, a także u dzieci. Istnieją jednak przeciwwskazania do stosowania nebulizatorów. Nie powinni ich używać pacjenci z: niewydolnością dróg oddechowych, ciężką niewydolnością serca, cierpiący na krwotoki z dróg oddechowych, gruźlicy, osoby z ropnym zapaleniem zatok i migdałków, a także z ostrym stanem zapalnym w obrębie dróg oddechowych, któremu towarzyszy podwyższona temperatura.

Także osoby chorujące na COVID-19 nie powinny stosować nebulizatorów, ponieważ zwiększa się wówczas ryzyko rozprzestrzeniania patogenów i zarażenia domowników lub personelu medycznego w przypadku pacjentów hospitalizowanych.

Ceny nebulizatorów zaczynają się od około 90 zł, a najbardziej zaawansowane technologicznie kosztują średnio 500 zł. Można je kupić w aptekach oraz sklepach medycznych, gdzie dostępne są bez recepty w wielu rodzajach.

Inhalacje – najczęściej zadawane pytania

Jak czyścić nebulizator?

Szczegółowe zalecenia dotyczące czyszczenia zawsze znajdują się w instrukcji producenta – mogą się one różnić w zależności od modelu urządzenia, dlatego warto się z nimi zapoznać. Po każdej inhalacji maseczkę, ustnik oraz pojemnik na lek należy umyć w ciepłej wodzie z płynem do naczyń. Następnie elementy trzeba dokładnie wypłukać i pozostawić do całkowitego wyschnięcia. Kolejnym krokiem jest dezynfekcja – wykonana zgodnie z zaleceniami producenta. Obudowę urządzenia warto przetrzeć środkiem dezynfekującym. Nie należy zapominać o regularnej wymianie filtrów. 

Czy każdy nebulizator nadaje się do roztworu soli fizjologicznej?

Na rynku dostępne są głównie dwa rodzaje nebulizatorów: pneumatyczno-tłokowe (kompresorowe) oraz siateczkowe (MESH). Inhalacje z użyciem soli fizjologicznej (0,9% NaCl) możemy wykonać zarówno jednym, jak i drugim. Preparatów z dodatkiem kwasu hialuronowego bądź ektoiny nie zaleca się, ze względu na mechanizm działania, poddawać rozpyleniu w inhalatorze siateczkowym. W takich przypadkach bezpieczniejszym wyborem będzie nebulizator pneumatyczno-tłokowy. 

Jak długo powinna trwać inhalacja solą fizjologiczną?

U osób dorosłych inhalacja solą fizjologiczną powinna trwać 10–15 minut, a w przypadku dzieci krócej – zazwyczaj 5-10 minut. Zabieg zazwyczaj powtarza się 2–3 dziennie. 

O czym pamiętać przy inhalacji z budezonidu?

Przed inhalacją z użyciem budezonidu należy zabezpieczyć skórę wokół ust i nosa za pomocą tłustego kremu, np. wazeliny. Po zakończeniu inhalacji warto pamiętać o wypłukaniu jamy ustnej wodą, a najlepiej także – umyciu zębów i zmyciu tłustego kremu. 

Jaką sól do inhalatora zastosować przy chorobie?

Na rynku aptecznym dostępnych jest wiele preparatów do inhalacji, które różnią się składem i działaniem. Wybór odpowiedniego roztworu powinien zależeć od objawów oraz wieku pacjenta. 

0,9% NaCl: 

• nawilża drogi oddechowe,  
• bezpieczny dla niemowląt, 
• przynosi ulgę przy katarze alergicznym. 

Sól hipertoniczna: 

• upłynnia gęstą wydzielinę i ułatwia jej odksztuszanie, 
• wspomaga oczyszczanie dróg oddechowych, 
• przydatna w przypadku zablokowanego nosa, z gęstym katarem. 

Warto pamiętać, że na rynku dostępne są preparaty o niższym stężeniu – dla dzieci oraz preparaty 3% - dla dorosłych. 

Sól z dodatkiem ektoiny: 

• ektoina dodatkowo łagodzi podrażenia i nawilża śluzówkę, 
• może być stosowana wspomagająco w przypadku: alergii, astmy, stanów zapalnych dróg oddechowych. 

Sól z dodatkiem kwasu hialuronowego: 

• kwas hialuronowy wspomaga regenerację śluzówki, nawilża, 
• inhalacje mogą być uzupełnieniem terapii suchego kaszlu, 
• pomaga przy suchości śluzówek spowodowanej, np. ogrzewaniem czy klimatyzacją. 

Jakie są przeciwwskazania do stosowania soli do inhalacji?

Do przeciwskazań do zastosowania soli do inhalacji zaliczamy m.in.: krwawienia z nosa, reaktywność oskrzeli, silny kaszel po inhalacji. W przypadku niemowląt – każdy preparat poza 0,9% NaCl – powinien być skonsultowany z pediatrą.