Czym jest i jak działa żeń-szeń? Zastosowanie i przeciwwskazania do stosowania Panax ginseng

Żeń-szeń, nazywany również ginsengiem lub wszechlekiem, jest jednym z najlepiej opisanych adaptogenów. Według medycyny chińskiej powinno się go stosować jedynie w miesiącach zimowych. Żeń-szeń może wpływać na poprawę funkcji kognitywnych (poznawczych), poprawia samopoczucie i pamięć, łagodzi stres oraz działa korzystnie na skórę i potencję seksualną. Na rynku można kupić wiele preparatów z żeń-szeniem, zarówno w formie tabletek czy kapsułek, jak i płynnych ekstraktów. Który preparat z żeń-szeniem wybrać, jaka jest dzienna zalecana dawka tego adaptogenu oraz w jakiej porze dnia należy zażywać ten suplement? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

1. Żeń-szeń – czym jest? Charakterystyka adaptogenu
2. Właściwości adaptogenu
3. Jak działa i na co pomaga żeń-szeń?
4. Żeń-szeń – przeciwwskazania, skutki uboczne suplementacji
5. Jak dawkować żeń-szeń? Gdzie kupić dobry suplement?
6. Żeń-szeń – najczęściej zadawane pytania

Dzięki temu artykułowi dowiesz się:

• czym jest żeń-szeń,
• jak wybrać suplement z żeń-szeniem
• czy żeń-szeń wpływa na częstość infekcji dróg oddechowych.

Żeń-szeń (łac. Panax ginseng), nazywany również korzeniem życia, znany jest w medycynie chińskiej od ponad 4000 lat. Roślina zaliczana jest do adaptogenów, ponieważ pozytywnie wpływa na organizm człowieka, zwiększając jego odporność na czynniki stresogenne oraz pobudzając układ odpornościowy. Regularne stosowanie żeń-szenia powoduje zwiększenie wydolności w okresie intensywnej i długotrwałej aktywności fizycznej. Dodatkowo Panax ginseng uznawany jest za afrodyzjak, poprawiający sprawność seksualną oraz zwiększający libido.

Żeń-szeń – czym jest? Charakterystyka adaptogenu

Korzeń żeń-szenia jest rośliną znaną w medycynie chińskiej i z powodzeniem stosowaną od tysięcy lat. Wykazuje szeroki zakres właściwości terapeutycznych i jest jedną z najbardziej cenionych roślin leczniczych Dalekiego Wschodu. Zaliczany jest do adaptogenów, czyli roślin zwiększających odporność organizmu na czynniki stresogenne. Stosowanie preparatów z żen-szeniem jest polecane zwłaszcza osobom wyczerpanym psychicznie, fizycznie, nieradzącym sobie ze zwiększonym stresem oraz będącym w okresie rekonwalescencji.

Właściwości adaptogenu

Żeń-szeń charakteryzuje się wielokierunkowym działaniem farmakologicznym.

1. Wspiera naturalną witalność organizmu, wspomaga sprawność seksualną i intelektualną.
2. Substancje czynne zawarte w żeń-szeniu wykazują aktywność antyoksydacyjną, immunostymulującą oraz wpływają na poprawę kondycji fizycznej i psychicznej organizmu.
3. W badaniach wykazano, że stosowanie preparatów z żeń-szeniem wpływa korzystnie na funkcje mózgu, w tym na procesy zapamiętywania, uczenia się, koncentracji i kojarzenia.
4. Naukowcy stwierdzili również, że Panax ginseng ma potencjał ochronny w przypadku narażenia na szkodliwe czynniki środowiskowe, takie jak promieniowanie, substancje toksyczne czy wolne rodniki. Stanowi to przedmiot badań, których celem jest zastosowanie tej rośliny w leczeniu wspomagającym podczas radioterapii nowotworów.
5. Dodatkowo aktywne składniki występujące w żeń-szeniu stymulują aktywność komórek NK, które są kluczowe w zwalczaniu komórek nowotworowych.
6. Wyciągi z surowca wpływają także na metabolizm lipidów, powodując obniżenie poziomu „złego” cholesterolu (frakcja LDL), przy jednoczesnym podwyższeniu poziomu „dobrego” cholesterolu (frakcja HDL), co przeciwdziała wystąpieniu miażdżycy.
7. Jako adaptogen żeń-szeń zwiększa siły witalne i odporność organizmu na stres oraz wpływa na poprawę samopoczucia.
8. Ponadto przetwory z surowca poprawiają krążenie oraz podnoszą libido.

Jak działa i na co pomaga żeń-szeń?

Preparaty z żeń-szeniem są wskazane przede wszystkim w stanach zmęczenia, wyczerpania psychicznego i fizycznego, w osłabieniu koncentracji oraz sprawności umysłowej. Istnieje wiele doniesień naukowych potwierdzających korzystny wpływ tej rośliny w sytuacjach stresowych. Składniki czynne zawarte w surowcu oddziałują na układ nerwowy, regulując procesy metaboliczne i przywracając równowagę fizjologiczną w organizmie. Dodatkowo wpływają na poprawę metabolizmu i aktywności mózgu.

Żeń-szeń – przeciwwskazania, skutki uboczne suplementacji

Przyjmowanie zbyt dużych dawek żeń-szenia może spowodować wystąpienie działań niepożądanych.

1. Najczęściej pojawia się wówczas zwiększona senność.
2. Również zbyt długi okres stosowania (nawet w dawkach terapeutycznych) może prowadzić do pojawienia się skutków ubocznych. Mogą wtedy wystąpić bóle głowy, wzrost ciśnienia krwi, zaburzenia snu oraz podwyższony poziom kortyzolu.

Należy pamiętać, że preparatów z żeń-szeniem nie należy stosować u osób z zaburzeniami krzepnięcia krwi, a ich stosowanie warto skonsultować z lekarzem w przypadku chorób przewlekłych lub równoczesnego przyjmowania leków obniżających poziom glukozy. Stosowanie preparatów z żeń-szeniem nie jest zalecane u dzieci, kobiet w ciąży oraz w okresie laktacji.

Jak dawkować żeń-szeń? Gdzie kupić dobry suplement?

Produkty zawierające żeń-szeń są dostępne w postaci suszu, sproszkowanego korzenia, tabletek i kapsułek. Można je kupić w aptekach, sklepach zielarskich i ze zdrową żywnością, a ich cena waha się od około 10 zł do 100 zł. Korzeń żeń-szenia zazwyczaj podawany jest w dawce od 0,5 g do 2 g na dobę, w przeliczeniu na standaryzowany ekstrakt. Adaptogeny dostępne w aptece zaleca się przyjmować rano, podczas posiłku, gdyż mogą powodować wzrost ciśnienia krwi oraz działać pobudzająco na organizm, co utrudniłoby proces zasypiania. Zazwyczaj wskazane jest, aby stosować żeń-szeń przez okres 4-8 tygodni. Następnie rekomenduje się zrobienie przerwy w suplementacji na około miesiąc.

Żeń-szeń – najczęściej zadawane pytania

Kto nie powinien przyjmować żeń-szenia?

Suplementów z żeń-szeniem nie zaleca się rutynowo stosować u dzieci, kobiet w ciąży i karmiących piersią bez konsultacji lekarskiej. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby po przeszczepach, z chorobami autoimmunologicznymi, zaburzeniami krzepnięcia krwi, chorobami sercowo-naczyniowymi, bezsennością oraz chorobami hormonowrażliwymi. 

Jak żeń-szeń wpływa na poziom cukru we krwi (glikemię)?

W części badań obserwowano korzystny wpływ żeń-szenia na glikemię na czczo, stężenie insuliny po posiłku oraz wskaźnik HOMA-IR. Ze względu na ograniczenia dostępnych badań potrzebne są jednak dalsze obserwacje, aby potwierdzić skuteczność i bezpieczeństwo takiego działania.

Czy żeń-szeń może pomóc przy infekcjach dróg oddechowych?

Badania sugerują, że suplementacja żeń-szeniem może wspierać odporność i zmniejszać częstość lub czas trwania infekcji dróg oddechowych. Korzystne efekty obserwowano szczególnie u osób szczepionych przeciw grypie. Wyniki nie są jednak całkowicie jednoznaczne i wymagają dalszych badań.