Rumień guzowaty – przyczyny, objawy, leczenie

Otóż okazuje się, że w ponad połowie przypadków przyczyna powstawania rumienia pozostaje nieznana. Poza tym może wystąpić on w przebiegu zakażeń bakteryjnych - mogą wywoływać go paciorkowce, Salmonella, Chlamydia pneumoniae, Neisseria gonorrhoeae, Yersinia, Mycobacterium tuberculosis, Mycobacterium lepre. Przyczyną powstawania rumienia guzowatego mogą być też wirusy ( CMV, HBV, HCV, EBV, HIV) oraz grzyby (przede wszystkim histoplazmoza, kokcydioidomikoza). Ponadto może powstać on też na skutek reakcji polekowej – w wyniku stosowania antybiotyków (szczególnie penicyliny i jej pochodnych, np. Amoksycyliny), sulfonamidów, pochodnych pirazolu, inhibitorow pompy protonowej czy też leków przeciwleukotrienowych. Często może pojawiać się w przebiegu innych chorób: sarkoidozy, nieswoistych zapaleń jelit (zdecydowanie częściej w przebiegu wrzodziejącego zapalenia jelit niż w przebiegu choroby Leśniowskiego-Crohna) czy też chorób układowych tkanki łącznej (np. toczenia rumieniowatego, twardziny układowej, zapalenia skórno-mięśniowego, układowego zapalenia naczyń) oraz zespołu Sweeta (zapalenie skóry z neutrofilią, czyli zwiększoną ilością neutrofilów będących rodzajem białych krwinek). Czasami może pojawić się w przebiegu ciąży czy podczas stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych. Zdarza się też, że rumień guzowaty pojawia się w przebiegu toksoplazmozy czy mononukleozy zakaźnej, choć są to naprawdę sporadyczne przypadki. 

W pierwszej kolejności zwykle pojawiają się guzki, które są bolesne, utrzymują się od dwóch do dziewięciu tygodni i ustępują bez pozostawienia blizn. Zwykle przez kilka tygodni w miejscach guzków pozostają brunatne przebarwienia. Guzki są najczęściej umiejscowione na przedniej, rzadziej na tylnej, powierzchni goleni. Mogą też lokalizować się na udach, pośladkach, ramionach głowie i tułowiu – miejsca te są jednak rzadkie. Guzki mogą zlewać się ze sobą, zwykle maja średnice 1-1,5 cm. Skóra w miejscu powstania guzków jest nadmiernie ucieplona, zaczerwieniona

Pamiętaj, że pojawieniu się guzków często towarzyszy:

• złe samopoczucie,
• stan podgorączkowy lub gorączka,
• zapalenie stawów,
• ból stawów,
• nudności,
• wymioty,
• biegunka,
• ból brzucha,
• objawy infekcji dróg oddechowych.

Ponadto zaobserwowano, że rzuty choroby często współistnieją razem z osłabieniem układu odpornościowego, na co często ma wpływ przede wszystkim niehigieniczny tryb życia (niewłaściwa, tzw. "śmieciowa dieta", zbyt mała ilość godzin snu na dobę, jak również przewlekły stres, na który narażona jest coraz większa ilość osób, głównie w pracy). 

Zwykle, poza objawami klinicznymi, można stwierdzić też charakterystyczne zmiany w badaniach laboratoryjnych. U większości chorych stwierdza się podwyższony poziom OB, w morfologii krwi znaczna leukocytozę z przewaga neutrofilów (rodzaj białych krwinek), zwiększony poziom aminotransferaz oraz zwiększone stężenie immunoglobulin.

Pamiętaj, że rozpoznanie lekarz ustala na podstawie objawów klinicznych. W wyjątkowych sytuacjach wykonuje się badanie histologiczne wycinka skóry.

Zmiany podobne do rumienia guzowatego może dawać tak naprawdę wiele chorób, dlatego też czasami postawienie rozpoznania może być dosyć trudne, tym bardziej, że zwykle lekarz stawia je na podstawie tylko obrazu klinicznego. Podobne do rumienia guzowatego zmiany mogą występować zatem w przebiegu zapalenia tkanki tłuszczowej, zakrzepowego zapalenia żył powierzchownych, zapalenia naczyń skóry (np. pokrzywkowe zapalenie naczyń). Czasami rumień guzowaty trudno jest odróżnić od zmian w tkance podskórnej wywołanych bezpośrednio przez zakażenie (najczęściej zakażenie gronkowcowe). Różnicowanie musi też obejmować choroby, w których występuje rumień guzowaty (sarkoidozę, choroby układowe tkanki łącznej, zespól Sweeta, nieswoiste zapalenia jelit).

Przede wszystkim zachodzi potrzeba leczenia choroby podstawowej, w przebiegu której doszło do powstania rumienia. Jeśli rumień został wywołany stosowaniem, jakiegoś leku, wtedy zachodzi potrzeba niezwłocznego przerwania leczenia, dzięki czemu szybciej zaczną ustępować objawy rumienia guzowatego. W sytuacji, kiedy rumień guzowaty został wywołany infekcją bakteryjną, oczywiście zachodzi potrzeba bezwzględnego włączenia właściwej antybiotykoterapii. Czasami należy zastosować leki przeciwprątkowe – rumień jak wiadomo może pojawić się na skutek zakażenia prątkiem (Mycobacterium). Ponadto stosuje się leczenie objawowe: niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz w przypadku braku poprawy – glikokortykosteroidy.  Dużą rolę w zwalczeniu objawów rumienia guzowatego znajduje także leczenie miejscowe – często bowiem wykorzystuje się okłady z 5-10% maści ichtiolowej, 2% ichtiolu czy też maści zawierające w swym składzie sterydy o słabym nasileniu. Czasami wykorzystuje się też maść metanabolową i metindolową. Zwykle zastosowanie w miejscowym leczeniu rumienia guzowatego znajdują też maści zawierające heparynoidy.  

Niestety, na jego ewentualne wystąpienie nie mamy wpływu. Nigdy bowiem nie wiadomo, jak nasz organizm zareaguje na nowy lek, nie mamy też niestety wpływu na "złapanie " konkretnie choroby, jak również nie wiemy czy nie jesteśmy obciążeni którąś z chorób autoimmunologicznych. Musimy jednak pamiętać, że możemy szybko zareagować na pojawienie się objawów, dzięki czemu także szybko zostanie włączone prawidłowe leczenie i choroba zacznie ustępować.